BÜMED MEÇ Okulları Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık
Birimi, “Okul öncesi ve ilkokul sürecinde çocuklar arkadaşlık ilişkileri
kurmayı ve sürdürmeyi, grup kurmayı, statü kazanmayı ve sosyal beceriler
geliştirmeyi öğrenmektedirler. Bazı
çocuklar akranlarıyla olumlu ilişkiler kurup sürekli olarak iş birliği
yapmakta, akranları tarafından sevilip sağlam ilişkiler kurmakta, bazıları ise
arkadaşlarına sıklıkla saldırgan davranışlarda bulunmakta ve çok az sayıda arkadaşa
sahip olmaktadır. Çocukların akranlarıyla yaşadıkları olumsuz ilişkiler genel
bir ifadeyle saldırganlık olarak adlandırılmaktadır. Saldırganlığın tanımı çok
geniştir ve zorbalık, şiddet gibi çeşitli alt dalları vardır” diyor ve ekliyor:
“Her zorbalık aslında saldırganlıktır ama her saldırganlık zorbalık değildir.
Zorbalığın saldırganlıktan ayırt edilebilmesi için amaçlılık, süreklilik, güç
dengesizliği gibi koşulların göz önünde bulundurulması gerekmektedir.”
Akran Zorbalığı
Nedir?
Akran zorbalığı bir veya daha çok öğrencinin, kendilerinden
daha güçsüz öğrencileri kasıtlı ve sürekli olarak rahatsız etmesiyle yaşanan ve
kurbanın kendisini koruyamayacak durumda olduğu bir saldırganlık türüdür.
Zorbalık, çatışma veya şiddetten farklıdır ve bir arkadaş anlaşmazlığı olduğu
düşünülmemelidir. Zorbalık, erken yaşlarda öğrenciler arasında popüler olma,
kendini kabul ettirme, sorun çözme ve empati kurma gibi becerilerden yoksun
olma, devamlı kaygı yaşama, fiziksel ceza yöntemi kullanan ailelerden gelme
gibi çok çeşitli nedenler ile tetiklenebilmektedir.
Zorbalık Farklı
Biçimlerde Ortaya Çıkabiliyor
Akran zorbalığı farklı biçimlerde ortaya çıkabiliyor. BÜMED
MEÇ Okulları Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Birimi’ne göre en çok görülen
zorbalık çeşitleri fiziksel şiddet, sözel şiddet ve sosyal yalıtım olarak
kendini gösteriyor.
Zorbalığa maruz kalmak, çocuklarda huzursuzluk, kaygı,
gerginlik hissi gibi psikolojik sorunlar başta olmak üzere; akademik sorunlara
ve sosyal sorunlara da sebebiyet verebiliyor.
Zorba Çocuklarda Aile
Problemleri Göze Çarpıyor
Zorbaca eylemlerde bulunan çocukların ebeveynlerinin aile
işlevlerinin zayıf olduğu ve çocukla güvensiz bağlanmanın söz konusu olduğunun
altını çizen BÜMED MEÇ Okulları Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Birimi, “Çocuklar
evde yaşadıkları huzursuzlukları, maruz kaldıkları ihmal veya istismar
durumlarını okulda farklı yollarla yansıtabilmektedirler. Bazıları şiddet
uygulayan ebeveynini model alarak akranlarına zarar verebilmekte, bazıları ise
şiddet gören ebeveyni gibi içine kapanmakta ve okulda da zorbalığa
uğrayabilmektedir. Çocuklarda zorbaca davranışları engelleyebilmek için aile
özelliklerinin bilinmesi faydalı olacaktır” diyor.
Çözüm,
Aile-Okul-Çocuk Üçgeninde
Akran zorbalığı en sağlıklı biçimde, aile-okul-çocuk
üçgeninde, öğretmenlerin, ebeveynlerin, rehberlik birimlerinin birbirleri ile
iletişim halinde bulunmaları ile çözüme kavuşabilir. BÜMED MEÇ Okulları
Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Birimi diğer çözümdeki diğer yolları şu
şekilde sıralıyor.
Çocukların özellikle saldırgan davranışlarla istediklerini
yerine getirmelerine izin verilmemeli, bu tür davranışlar pekiştirilmemelidir.
Çocuklara sosyal olgunluklarına uygun görevler verilerek
kendilerine güven duygusunun gelişmesi desteklenmelidir. Çocuklar kızgın ve
öfkeliyken onlarla tartışmamalı ve sakinleştikten sonra bu durum birlikte
konuşularak değerlendirilmelidir. Çocuğun, seyrettiği TV programları, filmler,
oynadığı bilgisayar oyunları, ilgileri konusunda dikkatli olunmalıdır.
Televizyon izlemesi
sınırlandırmalı, hangi programları izlediği, hangi bilgisayar oyunlarını
oynadığı ise kontrol edilmelidir. Seyredilen film ve yaşanılan gerçek olaylar
üzerinde mutlaka konuşulmalı, topluma uyan veya uymayan davranışlar çocukla
birlikte değerlendirilmelidir.
Çocuklar, çeşitli sosyal ve sportif alanlara yönlendirilmeli
ve onlara hobilerini yapmaları için fırsatlar verilmelidir. Aileler
çocuklarıyla daha nitelikli zaman geçirmeli, zorbalık davranışlarına karşı
dikkatli ve özenli olmalıdır. Kardeşler arasında böyle bir durum varsa mutlaka
müdahale etmeli bu tür davranışlara izin verilmemelidir. Aileler çocuklarının
diğer arkadaşlarının yanında popüler olması yönündeki arzularını, çocuklarına
yansıtmamalıdır.
Aileler çocuklarıyla sorgulayıcı nitelikte değil paylaşım
amacıyla sohbet etmeli, çocuklarının arkadaşlıklarını (kendisini üzen veya
kızdıran) anlamaya çalışmalıdır. Anne ve baba çocuklarının bir arkadaşına
zorbalık yaptığını öğrendiğinde, çocuklarını savunmamalı ve bu tür davranışları
asla onaylamayacaklarını kesin bir dille belirtmelidir.
Çocuğun duygudaşlık kurarak karşısındakinin zorba bir davranış karşısındaki duygusunu anlaması sağlanmalıdır. Zorbalığın doğal bir davranış olmadığı vurgulanmalıdır. Aileler, çocuklarının davranışları ile ilgili olarak sıklıkla öğretmenlerinden bilgi almalı çözüm üretmeye çalışmalıdır.
