Dünya genelinde sayılı merkezde uygulanan, 'metaverse' teknolojisi ile görüntüleme yapılarak gerçekleştirilen operasyonlar Ankara Üniversitesi İbni Sina Hastanesi'nde uygulanıyor. Karma artırılmış gerçeklik teknolojisi sayesinde, hastaların beyin dokusundaki tümörün yeri, nokta atışıyla tespit edilebiliyor. Aynı zamanda ameliyat sürelerini azaltan teknoloji sayesinde doktorlar, beynin çıplak gözle görülemeyen bölgelerini sanal gerçeklik gözlükleriyle 3 boyutlu olarak inceleyebiliyor. Sağlık Yayın Grubu olarak, metaverse teknolojisinin öncüsü olan Ankara Üniversitesi İbni Sina Hastanesi Beyin ve Sinir Cerrahisi Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Şükrü ÇAĞLAR ile metaverse teknolojisiyle ilgili söyleşi gerçekleştirdik.

Dünya genelinde sayılı merkezde uygulanan metaverse teknolojisi Türkiye’ye nasıl ulaştı? Bu programlamanın Ankara Üniversitesi İbni Sina Hastanesi’nde öncüsü kimdir?

Metaverse büyük bir dünya. Gerçekleştirdiğimiz metaverse destekli ameliyatlar bu dünyanın küçük bir kısmını oluşturuyor. Bu sebeple sanal gerçeklik ya da karma gerçeklik demek daha doğru olacaktır. Kullandığımız sanal gerçeklik teknolojileri tıp eğitimi alanına giriyor. Sanal gerçeklik teknoloji eğitimleri, İbni Sina Hastanesinde pek çok fakültede bulunuyor. Fakat beyin cerrahisi ameliyatlarında yeni kullanılmaya başlandı.

Bir hastanın beyninin özel gözlüklerle modellemesine çalışılırken üç boyutlu şekilde her tarafı görülüyor. Ameliyat sırasındaki hastanın görüntüsünü, hastanın filminde görünen tümör ya da farklı bir hastalık üzerine sanal gözlüklerle düşürülüp görüntülerin birleştirilmesiyle oluşan programlamaya sanal gerçeklik adını veriyoruz. Bu ameliyatlar daha güvenli ve daha başarılı sonuçlar elde etmek, cerrahi açıdan da ameliyatın başarısını yükseltip riskini azaltmak için kullanılıyor.

Metaverse desteğinin kozmik odası Almanya. Bu teknoloji Almanya’ da sıkça kullanılıyor. Almanya’ da gördüğüm bu teknolojiyi hastanemize Rektörlük ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın destekleriyle getirme fırsatı buldum.

Dünyada sayılı merkezde özel izinle kullanılan metaverse desteğini; sadece İbni Sina Hastanesi’nde değil, Türkiye’de ilk defa ben ve alanında uzman hekimlerle kullandık. Öncüleri biz olduk.

‘’Teşhisten Çok Ameliyat Planlamasında Kullanılıyor’’

Bugüne kadar metaverse teknolojisiyle gerçekleştirilen operasyonları anlatabilir misiniz? Bu teknoloji hangi hastalıkların tanı ve teşhisinde kullanılıyor?  

Beyin ve omurga hastalıklarında kullanılıyor. Karın, karaciğer hastalıkları ve Ortopedinin bazı alanlarında bu eğitime başlandı. Bazen teşhiste zorlandığımız hastalıklarda, tümörün damarı sıkıştırıp sıkıştırmamasına bakmamızı sağlıyor fakat teşhisten çok ameliyat planlamasında kullanılıyor.

‘’Metaverse 6 Hastada Uygulandı’’

Metaverse teknolojisinin avantaj ve dezavantajları nelerdir? Bu teknolojinin kullanılmasıyla tedavi başarı oranları arttı mı, değerlendirebilir misiniz?

Eğitimlerde avantajlı olduğunu gözlemledik. Gerçek hasta görüntüsüne pek çok hekim farklı açılardan bakarak hastalığın nerede bulunduğu, beynin hangi bölgesini tuttuğu, beyne giriş yapılırken hangi yolun güvenli olduğuna karar verebiliyor. Ameliyatların yarar ve sonuçlarını makalelerle dünyaya duyurmaya başladık. Makaleler bir araya toplandıkça ne kadar faydalı oluyor veya neleri değiştirmek gerekiyor zaman gösterecek. 

Metaverse şu ana kadar toplam 6 hastada uygulandı. Aldığımız sonuçlar olumlu yönde oldu. Sonuçlar, hekimlere geri bildirim sağlamasıyla kolaylık sağlarken ameliyat süresini kısaltması açısından da oldukça pratik bir yöntem olduğunu gösteriyor.

Operasyonlarda sanal gerçeklik gözlükleri dışında hangi medikal ve tıbbi cihazlardan faydalanılıyor?

Sanal gerçeklik gözlükleri dışında cerrahi mikroskoplar kullanıyoruz. Mikro cerrahi aletler, nöronavigasyon sistemi, ultrasonografi, intraoperatif BT tomografi ya da MR kullanıyoruz.

Hastane AR-GE bölümüne yeni teknolojilere yönelik devlet teşvikleri sağlanıyor mu?

AR-GE konusunda Teknoloji Transfer Ofisi yardımcı oluyor.

Metaverse teknolojisinin kullanılmasıyla hangi hastalıkların tedavisi hedefleniyor? Türkiye’ de sanal gerçeklik, yapay zekâ ve bilgi teknolojilerinin ilerlemesi tıp alanında hangi gelişmeleri de beraberinde getirecek?

Sanal gerçeklik, yapay zekâ ve bilgi teknolojilerinin ilerlemesi tıp alanında ve beyin cerrahi özelinde eğitimlerde daha fazla yardımcı olacak.

Tıp alanında robotik yöntemlerin kullanılması kaçınılmaz hale geldi. Ben ve alanında uzman hekimler, beyin ameliyatlarında robotik cerrahi teknolojilerini kullanıyoruz. Robotik cerrahilerin pek çok ameliyat ve hastalıkta daha fazla kullanılacağını, hekime yardımcı olacağını söyleyebilirim. Yapay zekâ ve robotik cerrahi birbirinden ayrı düşünülemez, birlikte gelişme gösterecektir.

Metaverse tıp teknolojisi ile ilgili üretim, AR- GE yapılıyor mu? Bu konu hakkında bilgi alabilir miyiz?

Robotik cerrahi, uzayda astronotları tedavi etmek için geliştirildi. Körfez Savaşı sırasında cephede bir askerin kanamasını durduracak doktor olmadığı için Sahra Hastanesi’nde 5G teknolojisiyle bağlantı sağlanarak Tele-Tıp denilen teknolojiyle uzaktan ameliyat gerçekleştirildi. Bu konularda AR-GE çalışmaları yapmak üzere hazırlık yapıyoruz.

Navigasyon- İntraoperatif Tomografi, metaverse sanal gerçeklik teknolojisini Rektörlük ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın destekleriyle getirdik.