Günümüzün en sık karşılaşılan modern toplum problemlerinden
biri ekran bağımlılığı. Uzmanlar, bu bağımlılığın günlük görev ve
sorumlulukların aksatmalarının yanı sıra, birçok fiziksel, sosyal ve ruhsal
probleme de neden olduğuna dikkat çekiyorlar. Altınbaş Üniversitesi İş Sağlığı
ve Güvenliği Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Dr. Öğretim Üyesi Serdar Ay,
“Gece uykusundan hemen önce veya sabah uyanır uyanmaz ilk iş cep telefonunuza
bakıyor, WhatsApp mesajlarını, güncel son haberleri veya diğer paylaşımları
kontrol etmeyi alışkanlık haline getirdiyseniz, şarjınız bittiğinde ya da
kapsama alanı dışında kaldığınızda yoğun stres, üzüntü ve yoksunluk
hissediyorsanız nomofobi yani ekran bağımlısı olmuş olabilirsiniz.”
açıklamalarını yaptı.
“Öğrenmede yavaşlık
ve konuşma geriliğine neden oluyor”
Dr. Serdar Ay yaz mevsiminin, sosyalleşme ve açık hava
aktiviteleri açısından olağanüstü imkanlar sunduğu halde başta çocukların
saatlerce ekran karşısında, sanal ortamlarda zaman harcamasının aile ve çevre
ilişkilerini de sekteye uğrattığını belirtti. Bu konuda aileleri eleştirerek,
“Küçük çocukların yemek yemelerini kolaylaştırmak veya dost ortamlarında
çocukları meşgul etmek için ebeveynlerin çocuklara cep telefonu ve tablet gibi
dijital materyaller vermeleri, çocuklarda ekran bağımlılığının başlangıcı
oluyor. Kullanım arttıkça da dış dünyaya odaklanma sorunu ortaya çıkıveriyor.”
dedi. Bunun da çocuğun öğrenmesinde ve zihinsel gelişiminde yavaşlık,
adaptasyon güçlükleri, konuşma dahil iletişim yeteneklerinde, sosyalleşme
süreçlerinde ve fiziksel gelişiminde gecikme, göz ve duruş bozuklukları gibi
sağlık problemleri ortaya çıkabiliyor.” diyerek önemli tespitlerde bulundu.
Serdar Ay, bağımlılığın derecesini fark etmek ve kontrol
altınına alabilmek için insanların kendi kendilerini test etmelerini önerdi.
“Sürekli ekran karşısında olma isteğiniz var mı? Sık sık cep telefonu, tablet
veya bilgisayarı kontrol ediyor musunuz? Evden veya ofisten dışarı çıkmak
istemiyor musunuz? Aile bireyleri, okul ve iş arkadaşlarıyla yüz yüze
iletişiminiz azaldı mı? İşyerinde toplantıya veya aile bireyleri ile yemeğe
çıkma durumunda katılım zorluğu ya da gergin davranışlar sergiliyor musunuz?
Buna bağlı olarak görev ve sorumlulukların aksatılması ve erteleme alışkanlığı
mı geliştirdiniz? Özellikle geceleri ekran başında uzun saatler geçiriyor, gün
içinde sıklıkla uykusuz ve yorgun hissediyor musunuz? Yanıtlarınız evet ise
odaklanma ve sağlıklı iletişim kurmada zorlukla birlikte verimsiz ve başarısız
bir iş hayatı çabası olur” şeklinde anlattı.
Serdar Ay’a göre basit önlemlerle buna karşı önlemler
alınabilir. İşe sesli veya sessiz bildirimlerinizi kapatarak başlayabilirsiniz.
Sağlıklı iletişimi ve verimliliği artırmak için toplantılarda, bu cihazların
bulundurulmasını kısıtlayabilirsiniz. Yatak odası gibi yaşam alanlarınızı
telefon, tablet ve bilgisayar gibi cihazlardan arındırabilirsiniz. Özellikle
aile bireyleri veya dostlarla birlikte bulunulan sosyal ortamlarda söz konusu
cihazları kapalı tutmayı veya bulundurmamayı kural haline getirebilir ve sohbet
ortamları oluşturabilirsiniz. Yatmadan önce belli bir saatten sonra bu
cihazları kullanmamayı veya kapatmayı alışkanlık haline getirebilirsiniz.
Özellikle çocuklarınızı yüzme, basketbol, futbol vb. sporları yapmaya
yönlendirerek ekrana bağlı kalmalarının önüne geçebilirsiniz. Böylece fiziksel,
zihinsel ve sosyal gelişimleri de artar. Serdar Ay ayrıca rol model olarak aile
içinde anne babaların, işyerlerinde yöneticilerin ve okullarda da eğitimcilerin
öğrencilere, çocuklara ve çalışanlara bu cihazların kontrollü kullanımı
konusunda iyi birer örnek olması gerektiğinin altını çizdi. “Bu sorun
çözüldüğünde birey, uyku alışkanlığının düzene girmesinden vücut duruşu,
odaklanma, iletişim ve başarı gibi konularda pozitif ilerleme sağladığını
görecektir” dedi.
-
