İshal olarak bilinen ve tüm bağırsak sistemini tutan mikroorganizmalarla
oluşan enfeksiyon durumuna Gastroenterit adı verilir. Tüm yaş gruplarında
görülmekle birlikte çocuklarda daha sık rastlanır. İç Hastalıkları Uzmanı Dr.
Öğr. Üyesi Mehmet Emin Yılmaz, “Gelişmemiş ve az gelişmiş ülkeler başta olmak
üzere, dünyada ölüm sıklığında ikinci sırada yer alan ishal, ülkemizde ise
çocuklarda 4, tüm yaş gruplarında 10’uncu sırada bulunuyor” diyerek ishalden
korunma yöntemlerini anlattı.
Virüs, bakteri ve parazitler, bağırsak enfeksiyonlarına neden olabilir.
Çocuklarda rota virüs, erişkinlerde ise norovirüs; gastroenterit yani ishalin
başlıca nedenidir. Erişkinlerde ayrıca E. Coli, Camphylobacter, Salmonella
(tifo), Shigella (dizanteri) gibi bakteriler de etkenler arasında sayılır.
Besin zehirlenmeleri de bakterilerle ortaya çıkarken, bağırsak solucanları ve
tenyalar gibi parazitler de etkilidir. Besin zehirlenmeleri bulantı-kusma,
karın ağrısı (kramp tarzında) bağırsaklarda gürültü, ishal ve ağız kuruluğu
gibi şikayetlerle başlar, tanı ve tedavi gecikmesi ve etkenin özelliklerine
göre ateş, ileri derecede halsizlik, bitkinlik ve kanlı dışkı görülebilir.
İshalin yol açtığı sıvı kaybı ve elektrolit (sodyum, potasyum, klor) bozukluğu
nedeniyle bilinç bulanıklığı ve koma gelişebilir. Zamanında ve yeterli tedavi
yapılamazsa ölümle sonuçlanabilir.
Bağırsak enfeksiyonlarının çözümü
antibiyotik değil
Nadiren bazı ilaçlar da bağırsak enfeksiyonuna neden olabilir. Virüslere bağlı
bağırsak enfeksiyonlarında antibiyotiklerin tedaviye bir katkısı olmaz.
Gastroenterit, enfeksiyona neden olan etkenlerin vücuda girip coğalarak vücut
savunma mekanizmalarını yenmesi sonucu ortaya çıkar. Medicana Bahçelievler
Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Emin Yılmaz, “Bağırsak
enfeksiyonlarının bulaşma yolları, özellikle temizlik sorunu sonucunda
oral-fekal bulaşım denen ağız ve dışkı yolu ile olur. Hijyene dikkat edilmeden
hazırlanan ve uzun süre uygun olmayan ortamlarda bekleyen sıvı ve katı gıdalar
ile kirli sulardan dolayı bulaşır. Özellikle el hijyenine dikkat edilmeli çünkü
hastalık yapan etkenler ağız yolu ile vücuda girmektedir. Bazen virüslerin
oluşturduğu enfeksiyonlarda antibiyotik kullanım sonucu bağırsak içi yararlı
bakterilerin ölmesi sonrasında hastalık şiddeti artabilir. Doktor önerisi
olmadan bilinçsizce antibiyotik kullanılmamalıdır” diye konuştu.
Bir hafta içinde kendiliğinden iyileşir
Bağırsak enfeksiyonunun, sıcaklıkların artmasıyla birlikte yaz aylarında daha
sık görüldüğünü vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Emin Yılmaz, “Genellikle bol
sıvı alımı, uygun gıda tüketimi ve istirahat ile 1-2 gün-1 hafta içinde
kendiliğinden iyileşir. Çoğu hasta doktora başvurma ihtiyacı hissetmez.
Hastalık döneminde özellikle kaybedilen sıvıyı tamamlamak için günde 2-3 litre
arasında sıvı alınmalıdır. Bol sulu ve lifsiz gıda, yağsız ya da az yağlı ve
baharatsız gıdalar tüketilmeli ve bu dönemde şekerli gıdalardan uzak
durulmalıdır” önerisinde bulundu.
Dr. Öğr. Üyesi Yılmaz, kendiliğinden iyileşmeyen ishal durumlarıyla ilgili ise
“Eğer semptomlar şiddetli ve uzun süre devam ediyorsa, yüksek ateş varsa,
bulantı-kusma nedeniyle beslenemiyor ve sıvı tüketilemiyorsa, vakit
kaybetmeden sağlık merkezinde hastanın durumu, şiddeti açısından
değerlendirilerek gerekirse hastaneye yatırılıp tedavisi uygulanmalıdır” dedi.
Gastroenterit tanısı için önce hekim hastanın hikayesinde, yediği içtiği gıda,
kullandığı ilaçlarla ilgili bilgilerle beraber ne zamandan beri olduğu,
dışkılama sıklığı ve kıvamı, rengi gibi bilgiler alır. Muayene ve sonrasında
gayta ve kanda bazı değerlere bakılıp etken bulunarak tedavi düzenlenir.
