Meyve ve sebze üretiminde kullanılan tarım ilacı pestisit, fazla maruz kalınması halinde hastalıkları da beraberinde getiriyor. Pestisitin kanserden zehirlenmelere birçok hastalığa yol açabileceğini belirten uzmanlar, gıdaları bu ilaçlardan mümkün olduğunca arındırabilmek için uygulanması gerekenleri anlattı. Uzmanlar, meyve ve sebzeleri yıkarken sirke yerine karbonat kullanılması gerektiğinin altını çizdi.
Tarımsal üretimde meyve, sebzeleri mikroorganizmalar ve haşerelerden korumak
için pestisit denilen çeşitli tarım ilaçları kullanılıyor. Pestisit
kullanımında yasal bir sınır bulunsa da gıdalarla birlikte bu kimyasalları da
çok fazla tüketmek çeşitli sağlık sorunlarını beraberinde getiriyor.
Medipol Mega Üniversite Hastanesi’nden Genel Cerrahi Uzmanı Doç. Dr. Pelin
Basım ile İstanbul Medipol Üniversitesi’nden Gıda Mühendisi ve Mutfak Sanatları
Bölüm Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Emine Olum konuya dair önemli uyarılarda bulundu.
Meme, prostat ve
kolon kanserine neden olabiliyor
Doç. Dr. Basım, “Pestisitler, tarım ürünlerinin güvenliğini sağlayabilmek,
haşereler tarafından istila edilmesini önlemek için kullanılmak zorunda. Fakat
dozunda ve uygun kullanım şart” dedi ve şöyle devam etti:
“Bunların sağlıksız kullanımları veya temizlenmeden tüketilmesi pek
çok sağlık sorununa yol açabiliyor. Parkinson, çeşitli kanser
hastalıkları, özellikle meme, prostat, kolon kanseri gibi beslenmeyle direkt
ilişki olan kanser türleri, unutkanlık, erken yaşlanma, toksik etkilere bağlı
gıda zehirlenmeleri ve anne karnındaki bebeğe kadar geçen genetik hastalıklara
neden olabiliyor.”
“15-30 dakika
karbonatlı suda bekletin”
Meyve ve sebze yıkarken sirke kullanımının yeterli olmadığını belirten Doç. Dr.
Pelin Basım, “Halkımız arasında sirkeli suyun bu pestisitleri tamamen
temizleyeceği ya da deterjanlarla bu pestisitlerin temizlenebileceği yönünde
yanlış bir inanış var. En iyi temizleme aracı karbonat. Karbonatlı suda bekletmek
pestisitleri büyük oranda yok eder. Gıdaları 15-30 dakika arası karbonatlı suda
bekletmelerini tavsiye ediyoruz” ifadelerini kullandı. Basım, meyve ve
sebzelerin güvenilir yerlerden alınması, bol suyla yıkanması ve soyarak
tüketilmesi gerektiğini de ekledi.
Pestisit zehirlenmesi
belirtileri neler?
Yüksek doz pestisitle enfekte olmuş sebze ve meyvelerin tüketilmesinin
zehirlenmelere yol açabildiğini belirten Basım, şöyle konuştu:
“Tipik turist diyaresini (yolcu ishali) andıran bulantı, yüksek ateş, kusma,
ishal gibi akut semptomlar görülüyor. Acil servisler oldukça deneyimli ve
tüketilen gıdaları sorguladıkları zaman pestisit zehirlenmeleri ortaya çıkıyor.
Akut zehirlenmelerden ziyade kronik olarak yüksek doz pestisite maruz kalmak
önü alınamaz ve tedavisi mümkün olmayan hastalıklara yol açabiliyor. Özellikle
kanser geçmişi olan ve kronik hastalığı olan bireylerde bu pestisitlere uzun
süre maruz kalmak kesinlikle hastalıkları tetikleyebiliyor. DNA’daki kırıklara
sebep olduğu gibi gen mutasyonu ve bağışıklık sistemimizi onaran hücrelerin yok
olmasıyla sonuçlanan hastalıklar zincirini ortaya çıkarabiliyor.”
Pestisit en çok bu
ürünlerde bulunuyor
Dr. Öğr. Üyesi Emine Olum da pestisitle ilgili önemli bilgiler verdi. Son
aylarda ihraç edilen limonların Türkiye’ye geri gönderildiğinin hatırlatılması
üzerine Olum, Türkiye’deki mevzuatların Avrupa Birliği (AB) ile aynı olduğunu
ancak bazı çiftçilerin ekonomik kaygılardan dolayı verimi artırmak için olması
gerekenden fazla pestisit kullandığını söyledi.
Çiftçilerin kimyasal tarım ilaçlarını kullanırken doz aşımına dikkat etmesi
gerektiğini vurgulayan Dr. Olum, en çok pestisit bulunan meyve, sebzelerin
çilek, şeftali, ananas, üzüm, nektari, elma, armut ve ıspanak olduğunu
belirtti.
Sertifikalı ürünler
alınmalı, zincir marketler tercih edilmeli
Dr. Olum, vatandaşların ürün alırken nelere dikkat etmesi gerektiğini şöyle
anlattı:
“Büyük marketlerden İyi Tarım Uygulamalı sertifikalı, Organik Tarım Sertifikası
olan ürünleri tercih edebilirler. Bu sertifikalı ürünlerde kalıntı limiti çok
düşük olan pestisitler kullanılıyor. Tarım Bakanlığı bunları denetliyor.
Ürünleri bol su ile yıkama ve kabuklarını soyma da etkili. Yüzde onluk bir
karbonat çözeltisinin içinde pestisitlerin etkili bir şekilde azaldığına dair
bilimsel çalışmalar var. Zincir marketler kendi tedarikçilerini denetliyorlar,
analizlerini yapıyorlar.”
Pestisit kullanımının azaltılması için çiftçilere verilen eğitimin artırılması
gerektiğini söyleyen Olum, “Çiftçi kendi toprağına ve suyuna zarar verdiğinin
farkında olmalı. Bu eğitimlerin düzenli ve sürekli şekilde yapılıyor olması
lazım. İyi Tarım gibi bazı sağlıklı tarım yöntemleri konusunda çiftçi
bilinçlendirilmeli ve desteklenmeli” diye konuştu.
Pestisit nedir?
Bitki ve hayvanlara zarar veren canlı organizmalara karşı kullanılan kimyasal
maddelerin tümüne pestisit adı verilmektedir. Tarımsal üretimde birtakım
zararlılar, böcekler, kemirgenler, bitler, otlar ve tarımsal üretim sonrası
küflenme gibi biyolojik etmenleri yok etmek veya azaltmak amacıyla kullanılır.
Yapılan analizlerin uygunluğu Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı
Limitleri Yönetmeliği'ne göre değerlendirilmektedir.
