Listeria monocytogenes bakterisinin, buzdolabında üreyebilen en önemli
mikroplardan biri olduğunu söyleyen İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Tıp
Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hamit Hancı,
"Tavuk, et ve süt gibi gıdaları iyi pişirirsek, sütümüzü de 70 derecenin
üzerinde pişirdiğimiz zaman bakteriler genellikle ölüyor. Risk alanları,
özellikle çiğ olan sosis, salam, füme balık ve tavuk gibi gıda
ürünleridir" dedi.
Prof. Dr. Hamit Hancı, ‘Listeria monocytogenes' ve
‘yersinya' bakterilerinin, buzdolabında üreyebilen en önemli mikroplardan
olduğuna dikkat çekti. Listeria hastalığına, ‘Listeria monocytogenes' denilen
bir bakterinin neden olduğunu belirten Prof. Dr. Hancı, "Bu, çok değişik
ve ilginç bir bakteri. Normalde bakteriler buzdolabına konulduğunda üremeleri
durur. Fakat üremesi devam eden bir grup bakteri var. Listeria da bunlardan
biridir. Enfeksiyon ajanı olarak burada ürüyor ve o gıdaları bozuyor.
‘Yersinya' denilen bakteri de veba hastalığına yol açar. Bunlar ağız yoluyla
sindirim sistemine girerler ve hastalık meydana getirirler" diye konuştu.
"Menenjit ve beyin iltihabı
durumlarına yol açtığında çok tehlikeli"
Sağlıklı insanlarda çok fazla belirtilerin olmadığına vurgu yapan Prof. Dr.
Hancı. "Hafif ateş, öksürük, bulantı, ishal gibi yan etkiler oluyor.
Fakat; hamileler, yaşlılar, bağışıklık sistemi zayıflamış insanlar ve yeni
doğanlar gibi risk grubu var. Bu gruplarda enfeksiyon kana yayılıyor. Oradan da
menenjit ve beyin iltihabı (ensefalit) gibi durumlar meydana getiriyor. O zaman
çok tehlikeli" uyarısında bulundu.
"Gıdaları iyi ısıtıp, pişirmezsek,
bakteriler bize bulaşabiliyor"
Listeria bakterisinin toprakta, suda, bitkilerde, bitki artıklarında ve doğal
olarak her ortamda bulunduğunu söyleyen Prof. Dr. Hancı, bakterinin buralardan
hayvanlara geçtiğini belirtti. Prof. Dr. Hancı, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Bakteriler özellikle kümes hayvanları ile sığırlara geçiyor. Ancak
hayvanları hasta etmiyor. Onlar bu bakteriyi vücutlarında taşıyor. Uygun olmayan
kesimhanelerde ve işlenmiş yerlerde bu hayvanlar kesildiği takdirde, evimize
geldiklerinde bu gıdaları iyi ısıtıp, pişirip belli bir sıcaklığın üzerine
çıkartamazsak, bakteriler hastalık etkeni olarak bize bulaşıyorlar"
ifadelerini kullandı.
"Çiğ sosis, salam, füme balık ve
tavuk mutlaka pişirilmeli"
Listeria'nın normalde artı 4 ile artı 37 derece arasında yaşayan bir
mikroorganizma olduğunu ifade eden Prof. Dr. Hamit Hancı, şunları kaydetti:
"Biz, tavuk, et ve süt gibi gıdaları iyi pişirirsek, sütümüzü de 70
derecenin üzerinde pişirdiğimiz zaman bunlar genellikle ölüyor. Risk alanları,
özellikle çiğ olan sosis, salam, füme balık ve tavuk gibi gıda ürünleridir.
Bunlar mutlaka pişirmelidir. Meyve ve sebzelerin de çok çok iyi yıkanması
gerekiyor. Ayrıca, buzdolabında en ufak bir et suyu dökülmesinde ya da pişmemiş
etin temasında, o bölgelerin temizlenmesi gerekir. Beyaz sirke ile suyu
karıştırıp iyice temizleyebiliriz."
"Hamilelerde çok ciddi risk var"
Hamilelerde çok ciddi riskin bulunduğuna işaret eden Prof. Dr. Hancı,
"Ölü doğum, düşük gibi sonuçlar görülebilir. Çocuk canlı bile doğsa
‘listeria' hastalığı ile çocuğun doğmasına sebep oluyor. Özellikle
kesimhanelerde, ıslak zeminlerde bu bakteri yıllarca yaşayabiliyor. O yüzden
pişmiş etlerle pişmemiş etleri ne kesimhanelerde, ne üretim yerlerinde, ne de
evimizdeki mutfaklarda bir araya getirmemeliyiz" diye konuştu.
"Tavuk kestikten sonra eller, bıçaklar ve kesme tahtası mutlaka
yıkanmalı"
Tavuk etini evde kestikten sonra, ellerin, bıçağın ve kesme tahtasının mutlaka
yıkanmak zorunda olunduğunun altını çizen Prof. Dr. Hancı, bu malzemelerin
başka bir şeyin üzerine koyulmaması gerektiğini, aksi durumda anında bulaşın
meydana gelebileceğini aktardı.
Yumurta ve tavuk üretimindeki düşüş
Ankara Üniversitesi Gıda Güvenliği Enstitüsü Kurucu Müdürü ve Gıda Güvenliği
Uzmanı Prof. Dr. Nevzat Artık ise "Listeria monocytogenes'in artması ve bu
konunun konuşulması sebebiyle Ocak 2025 tarihinde 233 bin 223 ton olan tavuk
eti üretimimiz yüzde 6.4 azalarak 218 bin 260 tona düşmüştü. Yumurta
üretimimizde de aynı oranda düşme meydana geldi. Ocak 2025'te 1 milyar 652
milyon 615 adet olan miktar, şubat ayında 1 milyar 550 milyon adede düştü.
‘Listeria monocytogenes' ve ‘salmonella' zehirlenmesi nedeniyle tüketime biraz
ara verildiği için düşüş olmuştur. Yumurta, tavuk ve et üretiminde çok azalma
yoktur ama psikolojik olarak tüketicilerin ürün satın almaya temkinli
davranmaları nedeniyle bir düşüş olmuştur. Fakat ülkemizde yumurta ve tavuk
üretiminde ‘listeria monocytogenes' nedeniyle bir düşme söz konusu
değildir" diye sözlerine ekledi.
