Prof. Dr. Aykut Özdareneli, Kırım
Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) hastalığına karşı daha etkili ve kolay üretebilen
bir aşı üzerinde çalışıyor. KKKA, özellikle Türkiye’de yaygın olan bir
hastalık. Özdareneli, rekombiant bir aşı platformuyla daha iyi sonuçlar elde
edildiğini belirtiyor ve Covid-19 varyantına karşı da çalışmalarını sürdürüyor.
Türkiye’de beşeri aşı üretimi konusunda önemli bir adım atmış durumda.
TURKOVAC aşısını geliştiren Erciyes Üniversitesi Aşı
Araştırma ve Geliştirme Uygulama ve Araştırma Merkezi (ERAGEM) Müdürü Prof. Dr.
Aykut Özdarendeli, 2002'de ilk kez bir hastaya KKKA teşhisi konulduğunu,
ilkbahar, yaz aylarında özellikle "Kelkit Vadisi" denilen bölgedeki
kentlerde kene tutunması sonucu ortaya çıkan hastalığın çok sayıda şehirde
yayıldığını anlattı. KKKA vakalarının en sık görüldüğü ülkenin Türkiye olduğunu
söyleyen Özdarendeli, vaka görülmeyen ülkelerde de araştırma yaptıklarını
belirtti. Türkiye'nin KKKA hastalığına
çare bulması gerektiğini vurgulayan Özdarendeli, şöyle konuştu: "2006'dan
bu yana KKKA hastalığıyla ilgili çalışmalar yapıyoruz. Sona doğru yaklaşıyoruz,
iyi şeyler olacak diye düşünüyorum. 2023 Mayıs sonu itibarıyla çalışmalara
başladık. 3 seneye yakın ara vermiştik. Bir TÜBİTAK projesi bitirmiştik, 1003
projesi ve onun devamı şeklinde de TÜSEB (Türkiye Sağlık Enstitüleri
Başkanlığı) projemiz çıktı, mayıstan itibaren yürürlüğe girdi proje.
TURKOVAC'tan dolayı ara verdiğimiz çalışmalara başladık. Rekombinant (virüs
DNA'sı yeniden düzenlenmiş) bir aşı üzerine çalışıyoruz şu anda. Preklinik
(klinik öncesi) çalışmalar belirli bir noktaya geldi. Aynı zamanda TÜSEB'in
desteklediği ve özel sektörle birlikte TURKOVAC'ı başarıyla üreten Dollvet ile
işbirliğimiz var. Bu noktada da projenin sonuna geldiğimizde preklinik çalışmaların
hemen hemen hepsi tamamlanmış olacak. İyi sonuçlar elde edildiği takdirde de
Faz-1 çalışmalarına geçmeyi umut ediyoruz."
KKKA hastalığıyla mücadelede farklı bir aşı platformuna
yöneldiklerini belirten Prof. Dr. Özdarendeli, şunları kaydetti: "İnaktif
aşı üretilmesine yönelik çalışmada Faz-1 noktasına gelmiştik ama şimdi
rekombinant bir aşı platformumuz var. Bunun klinik öncesi verilerinde inaktif
aşıdan daha yüksek, daha iyi sonuçlar alındı. Bu noktada rekombinant aşıya
yönelmeye karar verdik çünkü veriler çok daha güzel. Diğeri de gayet güzeldi
ama buradaki veriler daha güzel, üretimi daha kolay."
Covıd-19
varyantlarına karşı mücadelemiz devam ediyor
Özdarendeli, Covid-19'a karşı geliştirilen TURKOVAC ile
ilgili çalışmaları tamamladıklarını, çok güzel neticeler alındığını, yıllar
sonra Türkiye'de ilk beşeri aşı üretiminin gerçekleştirildiğini hatırlatarak,
paydaşlara teşekkür etti.
Aşı merkezi olarak Covid-19'un varyantlarına karşı
araştırmalarının sürdüğünü anlatan Özdarendeli, "Kovid ile ilgili SARS-CoV-2
virüsüyle ilgili çalışmalarımız devam ediyor. Belki aşı bazında değil ama
araştırma bazında devam ettiğimiz çalışmalar var. Omicron varyantları güncel şu
anda. Bu varyantlara karşı izolasyonlarımız var, birtakım varyantlara karşı
etkinlik çalışmalarımız devam ediyor." ifadelerini kulandı.
