Prof. Dr. Meltem Sarıoğlu Cebeci,
mikroplastiklerin kişilere kanserojen ve hormonal boyutta zararlar verdiğini
belirterek Türkiye’de mikroplastiklere karşı çalışmalar başladığını söyledi.
Mikroplastik kirliliği, dünya genelinde çevresel kirliliğin en hızlı yayılan ve
en az fark edilen sorunlarından biri olmaya devam ediyor. Bu küçük plastik
parçacıkları, 5 milimetreden daha küçük boyutlarda olup, okyanuslar, göller,
nehirler ve hatta hava yollarında bulunuyor. Mikroplastikler, insan sağlığına
ve doğal yaşam alanlarına ciddi zararlar veriyor, ancak bu sorun çoğu zaman
gözden kaçıyor.
Plastiklerin dünyada 1950 yılından itibaren üretilmeye
başlandığını ve günümüzde de halen kullanılmaya devam edildiğini vurgulayan
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği
Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Meltem Sarıoğlu Cebeci, “Son yıllarda özellikle
2017’den sonra yapılan çalışmalara baktığımız zaman çevre sağlığı açısından
yoğunlaşılan konuların başında mikroplastikler ve bazen de nanoplastiklere
rastlıyoruz. Mikroplastikler genellikle su ortamında çok rastlanılmış.
Balıkların ve diğer deniz canlılar mikroplastikleri bir besin maddesi olarak
algılayıp yem olarak kullanması neticesinde balıklarda mikroplastikler tespit
edilmekte. Biz de bunları yediğimizde uzun vadedeki etkileri kanserojen ve
hormonal boyutta olacağı tahmin edilmekte” dedi.
“Musluk sularında ve birçok gıda maddesinde gözlemlendi”
Türkiye’de de artık mikroplastikler ile ilgili çalışmalara başlanıldığını
söyleyen Cebeci, “Aslında plastiklerin zararları bilinmesine rağmen, uzun
yıllar doğada parçalanmadan kalabilmelerine rağmen gerek su ortamında gerek
hava ve toprak ortamlarına yapılarında taşıdıkları kimyasallardan dolayı zarar
verdiği bilinmektedir. Ancak plastiklerin hafif, kırılganlıklarının az olması,
taşınabilirliği ve üretiminin kolay olması gibi nedenlerden dolayı üretimine
devam edilmektedir. Bu tip plastiklerden tamamen uzaklaşmak artık mümkün
değildir. Mikroplastik dediğimiz şey plastiklerin 5 mm boyutu ve altıdır.
Nanoplastik ise bunların çok daha küçük boyutlarıdır. Peki mikroplastikler
nasıl meydana geliyor? Plastik şişler, tek kullanımlık pet bardaklar ve diğer
ürünler doğada uzun süre kaldıklarında parçalanarak küçük boyutlara
dönüşmektedir. Tabi bununla birlikte gelişen güzellik algısının günden güne
artmasıyla birlikte kozmetik ürünlere yapılan yatırımın artması ve bu ürünlerde
kullanılan jeller, peeling malzemeleri, diş macunları, boncuk şeklindeki küçük
plastik malzemelerin kullanımının artması mikroplastik kullanımının artmasına
neden olmaktadır. Yapılan çalışmalarda musluk sularında, balda ve birçok gıda
maddesinde mikroplastiklere rastlanıldığı görülmüştür. Avrupa da bu konuyla
ilgili kararlar alınmaya başlandı. 2023 yılında Avrupa da tek kullanımlık
plastiklerin yasaklandığını biliyoruz. Standart plastikler yerine doğada
parçalanabilen biyoçözünür plastiklerin üretimi her alanda artırılmalıdır”
şeklinde konuştu.
