ÖzetAmaç: Ağız sağlığı sorunlarının yüksek prevalansı ve diş hekimliği hizmetlerine erişimdeki engeller, engelli bireyler için önemli bir sağlık eşitsizliği oluşturmaktadır. Bu eşitsizlik, standart klinik koşullarda tedavi edilemeyen ve kapsamlı dental bakımı için genel anestezi (GA) gereksinimi olan hastalarda daha da belirgin hale gelmektedir.
Bu çalışmanın amacı, bir diş hekimliği fakültesinde genel anestezi altında dental sağlık hizmeti alan engelli çocuk ve yetişkinlerin sosyodemografik ve klinik profillerini, tedavi gereksinimlerini ve hizmet süreci göstergelerini değerlendirmektir.Yöntem: Bu retrospektif çalışmada, Mart 2017 ile Mart 2020 tarihleri arasında genel anestezi altında dental sağlık hizmeti alan 262 engelli hastanın Hastane Bilgi Yönetim Sistemi (HBYS) kayıtları analiz edilmiştir.
Değerlendirilen değişkenler arasında genel anestezi seansları, bekleme süreleri, operasyon süreleri, tıbbi konsültasyon gereksinimleri, sevk durumları, cepten yapılan ödeme durumları ve diş tedavisi gereksinimleri yer almaktadır. Tanımlayıcı istatistikler, Ki-kare ve Mann–Whitney U testleri uygulanmıştır.Bulgular: Hastaların %38,2'sini çocuklar, %61,8'ini ise yetişkinlerden oluşturmaktadır.
Temel tıbbi tanıları nörogelişimsel bozukluklar, sinir sistemi hastalıkları ve gelişimsel anomalilerdir. Cepten yapılan ödeme varlığı (Çocuklar [Ç]: %11,0; Erişkinler [E]: %38,9; p=0.000) ve birden fazla genel anestezi seansı alma oranı (Ç: %1,0; E: %22,2; p=0.000) yetişkinlerde daha yüksek bulunmuştur.
Ayrıca ilk genel anestezi seansının süresi yetişkinlerde anlamlı derecede daha uzundur (Ç: 170 dk; E: 195 dk; p=0.039). Genel anestezi altında en sık görülen diş tedavisi gereksinimleri; çocuklarda restoratif (%91,0) ve cerrahi (%88,0) tedaviler iken, erişkinlerde periodontal (%90,1), restoratif (%87,2) ve cerrahi (%66,0) tedavilerdir.Sonuç: Genel anestezi altında diş tedavisi gereksinimleri yaş grubuna göre değişiklik göstermekte, yetişkinlerde daha kapsamlı ve karmaşık bir tedavi yükü ortaya çıkmaktadır.
Bu nedenle, koruyucu uygulamaların geliştirilmesi ve kolay erişilebilir diş bakımı, engelli hastalar için ağız sağlığı politikalarının oluşturulmasında temel alanları oluşturmaktadır.