Oxford Üniversitesi ve Moderna iş birliğiyle geliştirilen yeni nesil aşı, genetik risk taşıyan kişilerde bağırsak ve yumurtalık kanserini daha başlamadan durdurmayı hedefliyor.
İngiliz bilim insanları, kanser tedavisinde çığır
açacak devrim niteliğinde bir aşı geliştirdi. Oxford
Üniversitesi ile ilaç firması Moderna ortaklığında yürütülen çalışmada,
özellikle genetik olarak yüksek kanser riski taşıyan
bireylerde bağırsak ve yumurtalık kanserinin önlenmesi amaçlanıyor.
COVID-19 aşılarında başarısını kanıtlayan mRNA
teknolojisinin ilk kez kanseri önleme amacıyla kullanılacağı bu tarihi deneme
için ilk hasta uygulamalarının bu yaz başlaması planlanıyor.
Hedefte Gizli Tehlike "Lynch Sendromu" Var
Geliştirilen aşı, öncelikli olarak "Lynch
sendromu" adı verilen kalıtsal bir rahatsızlığa sahip kişileri korumayı
hedefliyor. İngiltere’de her 300 kişiden birinde görülen bu genetik durum,
DNA’yı onarmakla görevli genlerin hasarlı olmasından kaynaklanıyor.
Bu sendroma sahip bireylerin hayat boyu bağırsak kanserine
yakalanma riski yaklaşık yüzde 80 artarken; yumurtalık,
rahim, mide ve pankreas gibi diğer kanser türlerine yakalanma
ihtimalleri de çok yüksek seyrediyor. Üstelik bu geni taşıyan tahmini 175 bin kişiden
yalnızca yüzde 5'i durumun farkında. Aşı, bu kişilerin vücudunda kanser
hücreleri henüz oluşmadan, "kanser öncesi" evredeki anormallikleri
tespit etmek üzere tasarlandı.
Bağışıklık Sistemine "Kanserle Mücadele Kılavuzu"
mRNA teknolojisiyle üretilen aşı, geleneksel aşılardan
farklı bir yöntemle çalışıyor. Vücuda doğrudan
zayıflatılmış virüs vermek yerine, hücrelere bağışıklık yanıtı
oluşturması için genetik talimatlar iletiyor. Uzmanlar, aşının adeta bir
"kullanım kılavuzu" gibi hareket ederek bağışıklık sistemini
eğittiğini belirtiyor.
Bu sayede savunma mekanizması, Lynch sendromunun tetiklediği
hücre mutasyonlarını henüz kansere dönüşmeden fark edip yok edecek. Aşının
zaman içinde gücünü koruması için belirli aralıklarla hatırlatma dozlarının
yapılması gerekebilecek.
Gelecekte Tüm Kanser Türleri İçin Umut Olabilir
Bu yaz başlatılacak olan ilk aşamada, hastalar üzerinde en
doğru dozaj belirlenecek ve aşının güvenliği test edilecek. Çalışmanın çok
merkezli ikinci aşamasının ise 2027 yılında genişletilmesi öngörülüyor. Bilim
insanları, aşının sadece Lynch sendromlu hastaları korumakla kalmayacağını,
aynı zamanda daha önce kanser atlatmış kişilerin ikinci bir kansere
yakalanmasını da önleyebileceğini vurguluyor.
Araştırma ekibi, bu denemeden elde edilecek başarı ve
bağışıklık verilerinin, gelecekte genetik bağlamı olmayan diğer yaygın kanser
türlerine karşı da aşı geliştirilmesinin önünü açacağını ifade ediyor.
Kaynak: TRT
Haber