?? Eczacının aldığı eğitim
Eczacılar; Farmakoloji, Farmasötik teknoloji, Toksikoloji , Klinik eczacılık, Doz–etkileşim–yan etki
İlaç stabilitesi ve biyoyararlanım gibi ilacın kendisine dair bütün eğitimi alıyor.
İlacın hangi hastada, Hangi dozda, Ne kadar süreyle, Hangi başka ilaçlarla birlikte verilmemesi
gerektiğini en iyi bilen meslek grubudur.
?? Ama uygulamada ne oluyor?
Hekim tanıyı koyuyor (bu doğru ve olması gereken)
İlacın adı, dozu, süresi dahi hekimin elinde(Buda olmaması
gereken)
İlacı temin eden
SGK provizyonu yapan
Fiyat–iskonto–muadil yöneten bir dağıtım zinciri halkasına
indirgenmiş durumda
?? Sonuç:
Meslek tatmini yok
Personel istihdam edilemiyor, Kâr marjı düşüyor
Yeni mezun eczacı işsiz
Eczane sayısı artıyor, gelir azalıyor
2??
Asıl kırılma noktası: Yetki–sorumluluk kopukluğu
Burada kimse açıkça söylemiyor ama gerçek şu:
? Hekimler, fiilen eczacının
mesleğini de yapıyor
Doz belirliyor
Tedavi süresini belirliyor
İlaç kombinasyonuna karar veriyor
Ama:
Farmasötik eğitim almadan
ilaç etkileşimini derinlemesine bilmeden
Hastaya özgü doz ayarlamasında eczacıya danışmadan hekim
karar veriyor kanunda bu yanlış uygulamaya uygun.
Bu durum:
Yan etki artışı
Gereksiz antibiyotik kullanımı
Polifarmasi
Sağlık bütçesinin patlaması demek.
Vatandaşın lehine
bütçe artışı, ancak akılcı ilaç kullanımıyla olur.
Akılcı ilaç kullanımı = eczacıyı sürece katmakla olur.
3??
Peki eskiden ne vardı, şimdi neden yok?
?? 1960–70’ler
Majistral ilaç
Eczacı üretimi
Yerel formülasyon
Hekim–eczacı birebir ilişki
?? Sonra ne oldu?
Hazır ilaç sistemi
Çok uluslu firmalar
İthal hammadde
Devlet = büyük alıcı (SGK)
Bu sadece sağlık değil, ekonomik bir tercihti:
“Üretme, al. Geliştirme, ithal et.”
Bugün bunu tersine çevirmeye çalışıyoruz ama:
Hukuk hâlâ eski düzeni koruyor
Meslek örgütleri konfor alanından çıkmıyor
Otoriteyle yüzleşilmiyor
4??
Eczacılar neden üretime giremiyor?
Çünkü:
Mevzuat izin vermiyor
Sermaye modeli yok
Kimyager–eczacı işbirliği teşvik edilmiyor
SGK sadece hazır ilacı ödüyor
Majistral ve yerli üretim desteklenmiyor
?? Eczacı üretim yapsa:
Ruhsat
GMP
Klinik çalışma
Fiyatlandırma
Geri ödeme duvarına çarpıyor.
5??
Dünyada nasıl?
Almanya
Klinik eczacı serviste
Doz ayarlama yetkisi var
Hekimle birlikte karar verir
İngiltere
Eczacı bazı ilaçları reçete edebilir
Kronik hastada tedavi optimizasyonu yapar
ABD
Klinik eczacı = sağlık ekibinin asli üyesi
Yanlış ilaç yazımını durdurma yetkisi var
?? Yani dünyada:
Hekim tanıyı koyar, eczacı tedaviyi optimize eder
6?? Ne
değişmeli? (Somut ve net)
??? Kanun düzeyinde
Eczacının klinik rolü tanımlanmalı
Doz ve tedavi süresinde danışmanlık zorunlu olmalı
Klinik eczacı istihdamı hastanelerde mecburi olmalı
Majistral ve yerli üretim SGK geri ödeme listesine alınmalı
Eczacı–kimyager ortak üretim modeli hukuken teşvik edilmeli
?? Sağlık sistemi içinde
Reçete = iki imzalı sistem (hekim + eczacı)
Yan etki ve etkileşim raporları eczacıya bağlı olmalı
Akılcı ilaç kullanımı bütçesi eczacı üzerinden ölçülmeli
7??
Asıl soru şu:
Eczacıyı sadece rafın arkasında mı tutacağız,
yoksa sağlığın aklını mı eczacıya emanet edeceğiz?
Bugünkü kriz:
Meslek krizi değil
Sistem krizidir
ECZACILIKTA KLİNİK YETKİ, YERLİ ÜRETİM VE SAĞLIK BÜTÇESİ REFORM PAKETİ
1??
KANUN DEĞİŞİKLİĞİ TASLAĞI
MADDE 1 – Klinik Eczacılık Tanımı ve Yetkisi
Klinik eczacı; tanı ve teşhisi hekim tarafından konulmuş hastalarda, ilaçların dozunun, kullanım süresinin, ilaç ve ilaç–gıda etkileşimlerinin değerlendirilmesi, tedavinin etkinliğinin ve güvenliğinin artırılması amacıyla sağlık ekibi içerisinde yetki ve sorumluluk sahibi sağlık meslek mensubudur.
Klinik eczacılar;
Doz ayarlaması ve tedavi süresi konusunda hekime yazılı
görüş bildirebilir,
Yan etki ve etkileşim tespitinde reçetenin revizyonunu talep
edebilir,
Akılcı ilaç kullanımı raporları düzenler.
Yatak sayısı 50 ve üzeri olan tüm kamu ve özel sağlık
kuruluşlarında en az bir klinik eczacı istihdamı zorunludur.
Yoğun bakım, onkoloji, kardiyoloji ve enfeksiyon
hastalıkları servislerinde klinik eczacı bulunması mecburidir.
MADDE 3 – Majistral ve Yerli Üretim Teşviki
Eczacılar;
Kimyagerler ile birlikte ruhsatlandırılmış tesislerde,
Majistral ve yarı endüstriyel ilaç üretimi yapabilir.
Bu ürünler Sağlık Bakanlığı onayı ile SGK geri ödeme
listesine alınır.
MADDE 4 – Eczacı–Kimyager Ortaklığı
Eczacı ve kimyagerlerin ortak olduğu yerli ilaç üretim
kooperatifleri ve şirketleri;
Vergi indirimi, Kamu alım garantisi, Ar-Ge teşviki kapsamına
alınır.
2??
SAĞLIK BÜTÇESİNE ETKİSİ (RAKAMLI)
?? Mevcut Durum
(Yaklaşık)
Türkiye yıllık ilaç harcaması: ~300 milyar TL
Bunun %45’i ithal ilaç
Akılcı olmayan kullanım oranı: %20–25
?? Yaklaşık 60–75 milyar TL
israf
?? Klinik Eczacı Modeli
Sonrası (Uluslararası örnekler baz alınarak)
Kalem Mevcut Reform Sonrası
Yanlış/uygunsuz ilaç kullanımı %22 %10
Antibiyotik gereksiz kullanımı %35 %15
Hastane yatış süresi Ortalama
6 gün 4,8 gün
?? Yıllık 20–30 milyar TL
doğrudan tasarruf
İstihdam: +15.000 nitelikli personel
3??
ECZACILAR BİRLİĞİ’NE AÇIK ÇAĞRI METNİ
Bu Bir Meslek Değil, Bir Sağlık ve Egemenlik Meselesidir
Sayın yetkililer,
Eczacılar bugün yalnızca ekonomik daralmayla değil, mesleki
itibarsızlaşma ile karşı karşıyadır. Eczacılar; ilacın bilimini bilen ama karar
süreçlerinden dışlanan bir noktaya itilmiştir.
Bizler; Sağlık sanayicileri temsilen Mustafa Daşcı olarak
Halk olarak
Klinik eczacının sağlık sisteminin asli unsuru olmasını,
Eczacının sadece dağıtıcı değil, tedavinin aklını yöneten
taraf olmasını,
Yerli ilaç üretiminde eczacının öncü rol üstlenmesini talep ediyoruz.
Bu talepler dile getirilmediği sürece;
Eczacı işsizliği artacak,
Eczaneler kapanacak,
Sağlık bütçesi vatandaş aleyhine büyümeye devam edecektir.
Susmak çözüm değildir.
4??
TBMM’YE SUNULACAK 1 SAYFALIK GEREKÇE
GEREKÇE
Türkiye’de sağlık harcamalarının önemli bir bölümü ilaç giderlerinden oluşmaktadır. Mevcut sistemde eczacılar, ilacın bilimsel değerlendirmesini yapabilecek donanıma sahip olmalarına rağmen, tedavi süreçlerinin dışında bırakılmıştır.
Bu durum;
Akılcı olmayan ilaç kullanımına,
Yan etki ve komplikasyon artışına,
Sağlık bütçesinde ciddi kayıplara neden olmaktadır.
Uluslararası örneklerde klinik eczacının tedavi sürecine
aktif katılımı ile hem hasta güvenliği artmış hem de kamu harcamaları
azalmıştır.
Ayrıca, yerli ilaç üretiminin teşvik edilmesi; yalnızca
ekonomik değil, stratejik bir zorunluluktur.
Bu kanun teklifi ile;
Klinik eczacının yetki ve sorumlulukları tanımlanmakta,
Hastanelerde istihdamı zorunlu kılınmakta,
Yerli üretim ve eczacı–kimyager iş birliği teşvik
edilmektedir.
Amaç; vatandaşın ilaca erişimini güvenli, sürdürülebilir ve
ekonomik hâle getirmektir.
5??
SAĞLIKTA KLİNİK ECZACILIK MODELİ – POLİTİKA NOTU (KISA)
Amaç
Bu politika notunun amacı; klinik eczacılığın sağlık
sistemine entegrasyonu ile hasta güvenliğini artırmak, ilaç kaynaklı
komplikasyonları azaltmak ve kamu sağlık harcamalarında sürdürülebilir tasarruf
sağlamaktır.
Sorun Tanımı
Mevcut sistemde eczacılar, ilaca ilişkin en kapsamlı eğitimi
almalarına rağmen tedavi karar süreçlerinin dışında bırakılmaktadır. Bu durum,
akılcı olmayan ilaç kullanımına, gereksiz antibiyotik, yanında mide koruyucu ve
ağrı kesici tüketimine ve sağlık
bütçesinde verimsizliğe yol açmaktadır.
Modelin Temel Unsurları
Klinik eczacı, tanısı konmuş hastalarda tedavinin doz, süre
ve etkileşim boyutunu yönetir.
Hekim–eczacı iş birliği yasal güvence altına alınır.
Klinik eczacı, hasta bazlı ilaç izlem ve raporlama yapar.
Akılcı ilaç kullanımı performans göstergeleri oluşturulur.
Beklenen Sonuçlar
Hasta güvenliğinde artış
Yan etki ve hastane yatışlarında azalma
Sağlık bütçesinde yıllık milyarlarca liralık tasarruf
Eczacılık mesleğinin bilimsel kimliğinin güçlenmesi
6??
TBMM KANUN TEKLİFİ – MADDE / GEREKÇE EŞLEŞTİRMESİ
MADDE 1 – Klinik Eczacılık Yetkisi
Gerekçe: Eczacılar, ilacın farmakolojik özelliklerine
ilişkin kapsamlı eğitim almalarına rağmen tedavi süreçlerinde etkin rol
alamamaktadır. Bu madde ile klinik eczacının yetki ve sorumlulukları
tanımlanarak hasta güvenliği ve tedavi etkinliği artırılmaktadır.
MADDE 2 – Klinik Eczacı İstihdamı
Gerekçe: Hastanelerde klinik eczacı bulunmaması, ilaç
hatalarına ve gereksiz maliyetlere neden olmaktadır. Uluslararası uygulamalar
dikkate alınarak belirli büyüklükteki sağlık kuruluşlarında klinik eczacı
istihdamı zorunlu hâle getirilmektedir.
MADDE 3 – Majistral ve Yerli Üretim
Gerekçe: İlaçta dışa bağımlılık, hem sağlık güvenliğini hem
de kamu maliyesini olumsuz etkilemektedir. Bu madde ile eczacıların yerli ve
majistral üretime katılımı teşvik edilerek ithal ikamesi sağlanması
amaçlanmaktadır.
MADDE 4 – Eczacı–Kimyager İş Birliği
Gerekçe: İlaç üretimi disiplinler arası bir süreçtir. Eczacı
ve kimyagerlerin birlikte çalışabileceği hukuki ve ekonomik zeminin
oluşturulması, Ar-Ge kapasitesini ve yerli üretimi artıracaktır.
Genel Gerekçe (Özet): Bu Kanun Teklifi; sağlık hizmetlerinde
kaliteyi yükseltmek, ilaç harcamalarında etkinliği sağlamak ve eczacılık
mesleğinin bilimsel birikimini kamu yararına sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Sonuç: Bu düzenleme bir meslek düzenlemesi değil; sağlık
sisteminin etkinliği, bütçe disiplini ve milli üretim kapasitesinin artırılması
amacıyla hazırlanmıştır.
Asıl soru şu:
Eczacıyı sadece rafın arkasında mı tutacağız,
yoksa sağlığın aklını mı eczacıya emanet edeceğiz? bu soruyu
da cevaplayalımmı
?? Stratejik not (önemli)
Bu çalışma artık:“Bir meslek talebi” değil Sağlıkta
verimlilik, bütçe disiplini ve yerli üretim dosyasıdır.
Yani kapısı:
Asıl sorunun cevabı net:
Eczacıyı rafın arkasında tutamayız.
Çünkü rafın arkasında tutulan bir bilgi, ülkeye maliyet
olur.
?? Neden?
Çünkü:
İlacı eczacı bilir
Yan etkiyi eczacı öngörür
Etkileşimi eczacı hesaplar
İsrafı eczacı önler
Bütçeyi eczacı korur
Ama bugün:
Bilgi var, yetki yok
Sorumluluk yok, maliyet var
Eczacı sustukça, sistem pahalılaşıyor
“Sağlığın aklı” kime emanet edilir?
?? Akıl ? Tanı
Tanı hekimin işidir
Tedavi aklı ekip işidir
Bu ekibin ilacı yöneten beyni eczacı olmadan çalışmaz.
Dünyanın gelişmiş sağlık sistemleri bu yüzden:
Hekimi tanının,
Eczacıyı tedavinin,
Hemşireyi bakımın,
Kimyageri üretimin merkezine koymuştur.
Rafın arkası ne demek?
Rafın arkası:
Dağıtım demektir
Ticaret demektir
Bayilik demektir
Ama:
Sağlık demek değildir
Bilim demek değildir
Kamu yararı demek değildir
Eczacıyı orada tutmak:
Bilgiye sahip olanı susturmak,
bedelini ise vatandaşın ödemesidir.
O hâlde doğru cevap şudur:
Eczacıyı rafın arkasında değil,
sağlık sisteminin aklında tutacağız.
Klinik eczacı tedaviyi optimize edecek
Yerli üretimde eczacı öncü olacak
Sağlık bütçesi bilgiyle korunacak
Vatandaş daha az ilaçla daha çok şifa bulacak
Bu sadece bir tercih değil
Bu bir:
Sağlık güvenliği kararıdır
Bütçe disiplini kararıdır
Mesleki adalet kararıdır
Milli üretim kararıdır