Dünya genelinde sağlık önceliği olduğuna dair farkındalığın artmasına rağmen birçok kişinin çeşitli sebeplerle yeterli kaliteli uykuya erişimde zorluk yaşadığı belirtiliyor.
Dünya Uyku Derneği, uykunun sağlık için önemiyle ilgili
farkındalığı artırmak adına her yıl "Dünya Uyku Günü" düzenliyor.
Her sene bahar ekinoksundan önceki cuma olarak kabul edilen
bu özel gün, "İyi Uyu, Daha İyi Yaşa" temasıyla bu yıl 13 Mart'ta
kutlanacak.
Dünyada kaliteli uykuya erişimdeki zorlukları ve sağlık
üzerindeki etkilerine dair çalışmalardan elde edilen verileri derledi.
ABD'deki çocukların
neredeyse yarısı ihtiyaç duydukları uykuyu alamıyor
ABD'de Ulusal Uyku Vakfının (National Sleep Foundation) 13
yaş ve altındaki çocuklara bakan 977 yetişkinin katıldığı, 5 Mart’ta açıklanan
anketine göre çocuklar, ailelerinin uyku sağlığında merkezi rol oynuyor, aile
üyelerinden birinin uykusu diğerlerinin uykusunu da etkiliyor.
Buna göre, ABD'deki çocukların yüzde 44’ü yaşları için
önerilen süre kadar uykularını düzenli almıyor.
5 ebeveynden 4'ü, çocukları yetersiz uyuduğunda kendi
uykularının da etkilendiğini, yaklaşık 10'da 7'si de yetersiz uykunun
çocuklarının ruh halini olumsuz etkilediğini belirtti.
Katılımcıların yüzde 95’i ise kaliteli uykunun ailenin genel
işlevselliği için gerekli olduğu fikrine katıldı.
Ebeveynlerin yüzde 86’sı da kaliteli uykunun davranışları ve
ruh halini iyileştirdiğini ifade etti.
Uyku sağlığında
değişim ebeveynlerden başlar
Anketin değerlendirme kısmında ebeveynlerin neredeyse
yarısının çocuklarıyla uykunun önemi konusunda nadiren veya hiç konuşmadıkları,
uyku konusundaki değişimin ebeveynlerden başladığı yorumuna yer verildi.
Ulusal Uyku Vakfından Joseph Dzierzewski, ABD'deki
çocukların neredeyse yarısının ihtiyaç duydukları uykuyu almadıklarını ve
birçok ebeveynin de kanıta dayalı önerileri savunmadığını belirterek, halk
sağlığını zorlayan bilgi açığıyla karşı karşıya olunduğuna dikkati çekti.
Çocukluk dönemindeki yetersiz uykunun, yetersiz öğrenme,
duygusal düzensizlik ve uzun vadeli sağlık sorunlarıyla ilişkili olduğunu dile
getiren Dzierzewski, bu açığı kapatmanın eğitimle ve evde başladığını
vurguladı.
Ankette Ulusal Uyku Vakfının ailelerde sağlıklı uyku
kültürünün oluşturulması için önerilerine de yer verildi.
Buna göre, sabahları güneş ışığında zaman geçirilmesi, günde
30 dakika egzersiz yapılması, öğleden sonra kafein tüketiminin kesilmesi, akşam
yemeğinin yatmadan en az iki saat önce yenilmesi ve hafta sonları da dahil
olmak üzere tutarlı uyku ve uyanma programının belirlenmesi önerildi.
Kaliteli uykuya
erişimdeki zorluklar sürüyor
ABD merkezli tıbbi ekipman üreticisi ResMed'in 13 ülkeden 30
bin kişinin katıldığı 2026 Küresel Uyku Anketi'ne göre sağlık önceliği olduğuna
ilişkin farkındalığın artmasına rağmen birçok kişi, kaliteli uykuya erişimde
hala yetersiz kalıyor.
Katılımcıların yüzde 53’ü haftada sadece 4 gece veya daha az
iyi uyuduklarını belirtirken kaliteli uykuyu en önemli sağlık davranışı olarak
sıralayan ülkeler arasında yüzde 66 ile Brezilya, yüzde 64 ile Japonya ve
Meksika, yüzde 63 ile Güney Kore ve yüzde 60 ile Polonya önde yer aldı.
Kaliteli uyku süresinin ortalamada en düşük olduğu ülkeler
arasında ise yüzde 66 ile Fransa, yüzde 64 ile İngiltere, yüzde 61 ile ABD,
yüzde 58 ile Avustralya ve Meksika ilk sıraları paylaştı.
Haftada üç veya daha fazla gece uykuya dalmada ve uykuyu
sürdürmekte zorluk yaşadığını bildiren en önde gelen ülkeler, yüzde 57 ile ABD,
yüzde 55 ile Almanya, yüzde 54 ile İngiltere ve yüzde 50 ile Avustralya ve
Brezilya oldu.
Dünya genelinde kalitesiz gece uykusuna yol açan en önemli 5
faktör ise yüzde 39 ile stres veya kaygı, yüzde 22 ile iş sorumlulukları, yüzde
21 ile yatmadan önce elektronik cihaz kullanılması, yüzde 19 ile ev sorumlulukları
ve yüzde 18 ile uyku bozuklukları olarak sıralandı.
Öte yandan, kadınların yüzde 48’i uykuya dalmakta zorluk
çektiğini bildirdi. Bu oran, geçen yıl yüzde 38 olarak kayıtlara geçmişti.
Erkeklerde de uykuya dalmakta yaşanan zorlukta benzer eğilim
gözlendiği, bu oranın yüzde 29’dan yüzde 42’ye yükseldiği bildirildi.
Kaynak: AA