Yaklaşık 86 milyar nörondan oluşan insan beyninin gelişim süreci sadece öğrenme ve deneyimle değil, içerideki biyolojik temizlik dengesiyle şekilleniyor. Son yıllarda yapılan araştırmalar, beynin kendi kendini nasıl onardığını ve gereksiz bağları nasıl temizlediğini ortaya koyarken bu dengedeki en ufak bir sapmanın nörogelişimsel farklılıkların ana kaynağı olabileceğine işaret ediyor. Bu kapsamda Bahçeşehir Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Günet Eroğlu tarafından kaleme alınan "Neuropsychiatry” dergisinde yayınlanan Nörobağışıklık Disregülasyonu ve Sinaptik Bağlantısallık: Nörogelişimsel Bozukluklarda Mikrogliya, Lenfatik Temizlik ve EEG Biyobelirteçlerinin Rolü adlı makale beynin bağışıklık hücreleri olan mikrogliyaların ve lenfatik temizlik sisteminin nörogelişimsel bozukluklardaki rolünü ortaya koyuyor.
Modern
yaşamda zihinsel performans, öğrenme kapasitesi ve dikkat gibi kavramlar çoğu
zaman eğitim, teknoloji veya yaşam tarzıyla ilişkilendiriliyor. Oysa beynin
işleyişi yalnızca dış dünyadan gelen bilgiyle değil, içeride sürekli çalışan
karmaşık bir biyolojik düzenle de şekilleniyor. İnsan beyni, gün boyunca
kurduğu milyonlarca sinaptik bağlantıyı sürekli olarak gözden geçiriyor;
bazılarını güçlendirirken bazılarını ise ortadan kaldırıyor. Bilim insanlarına
göre bu görünmeyen “sinirsel bakım süreci”, beynin sağlıklı çalışmasının en
kritik mekanizmalarından biri olarak kabul ediliyor.
Beynin
Bağışıklık Hücreleri Sinaptik Bağlantıları Şekillendiriyor
Son yıllarda
nörobilim alanında yapılan çalışmalar, beynin bağışıklık sistemi ve atık
temizleme mekanizmalarının bu süreçte sandığımızdan çok daha belirleyici bir
rol oynadığını ortaya koyuyor. Bu kapsamda Bahçeşehir Üniversitesi Mühendislik
ve Doğa Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Günet Eroğlu tarafından kaleme
alınan "Neuropsychiatry” dergisinde yayınlanan Nörobağışıklık
Disregülasyonu ve Sinaptik Bağlantısallık: Nörogelişimsel Bozukluklarda
Mikrogliya, Lenfatik Temizlik ve EEG Biyobelirteçlerinin Rolü adlı makale
beynin bağışıklık hücreleri olan mikrogliyaların ve lenfatik temizlik
sisteminin nörogelişimsel bozukluklardaki rolünü ortaya koyuyor.
D Vitamini
Beynin Bağışıklık Sisteminde Kilit Rol Oynuyor
Çalışmanın,
beynin bağışıklık hücreleri olan mikrogliyaların sinaptik bağlantıların
düzenlenmesinde çok önemli bir rol oynadığını gösterdiğini belirten Bahçeşehir
Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Günet
Eroğlu, “Bu hücreler gelişim sürecinde gereksiz sinaptik bağlantıları
temizleyerek sinir ağlarının daha verimli çalışmasını sağlıyor. Ancak bu
sürecin aşırı ya da yetersiz gerçekleşmesi durumunda sinaptik bağlantı dengesi
bozulabiliyor. Bulgularımız, özellikle öğrenme güçlüğü, disleksi ve otizm
spektrum bozukluğu gibi nörogelişimsel farklılıklarda bu mekanizmaların önemli rol
oynayabileceğini ortaya koyuyor. Beynin lenfatik temizlik sisteminin ve
bağışıklık süreçlerinin daha iyi anlaşılması, gelecekte bu alanlarda
geliştirilecek yeni tanı ve müdahale yöntemleri için önemli bir kapı
aralayabilir” dedi.
Beyin
gelişimi ile bağışıklık sistemi arasında çok güçlü bir ilişki bulunduğunu
belirten Eroğlu, sözlerini şöyle sürdürdü: “Çalışmamız, D vitamini
reseptörlerinin mikrogliya aktivitesi ve beynin toksin temizleme mekanizmaları
üzerinde önemli etkileri olabileceğini gösteriyor. Bağışıklık sistemindeki bazı
eksiklikler ya da D vitamini reseptörlerindeki işlev bozuklukları, beynin
metabolik atıkları temizleme kapasitesini zayıflatabiliyor. Bu durum da
sinaptik bağlantıların sağlıklı şekilde düzenlenmesini zorlaştırarak
nörogelişimsel süreçleri etkileyebiliyor