Britanya’da son haftalarda görülen meningokok salgınında gençlerin ortak elektronik sigara (e-sigara) kullanmasının da etkisi olabileceği düşünülüyor. E-sigaranın birden fazla kişi tarafından solunmasının, bakterinin yayılmasını kolaylaştırabileceği belirtiliyor.
Kent bölgesindeki meningokok salgınında vaka sayısının 30’a
yaklaşıp, iki kişinin de yaşamını yitirmesi aşılanmanın önemini bir kez daha
ortaya koydu.
Diğer yandan salgından etkilenenlerin hemen hepsi genç
yetişkin. Aralarında bir kulüpte birlikte eğlenen çok sayıda gencin olması, söz
konusu bakterinin bulaşmasını kolaylaştıran başka faktörleri de akla getirdi.
"Benzeri
görülmemiş salgın"
Bölgedeki uzmanlar karşılaştıkları hızlı yayılım ve yüksek
vaka sayısını ‘benzeri görülmemiş’ olarak tanımlıyor.
Uzmanlar, “Yakın ve uzun süreli fiziksel temas
gerektiren, kızamık, covid veya gripten daha yavaş yayılan bir enfeksiyon nasıl
bu kadar hızlı bir salgına neden oldu?” sorusunun yanıtını arıyor.
Meningokok (neisseria meningitidis), bakteriyel menenjitin
en yaygın sebeplerinden biri. Büyük menenjit salgınları oluşturabilen tek
bakteri aynı zamanda. Meningokok menenjitin (beyin zarı iltihabı) yanı sıra kan
zehirlenmesi (sepsis), zatürre, artrit gibi birçok farklı ve ağır klinik
tabloya yol açabiliyor.
Bakteri damlacık yoluyla bulaşıyor. Yakın temas, öksürük,
hapşırık, öpüşme gibi durumlarda yayılımı artıyor. Kalabalık ortamlarda bu
nedenle yayılım daha hızlı.
Bu risk faktörlerine ortak kullanılan (aynı ağızlıkla)
e-sigaralar, içecekler veya ağızla temas eden herhangi bir ürünü de eklemek
mümkün. E-sigara dumanı boğazı ve akciğerleri tahriş edebilir. Bu da
bağışıklığı bozabilir.
Diğer yandan bakterinin genetik yapısında bazı değişiklikler
saptandı.
Ortak e-sigara içmiş
olabilirler
Sağlığa Evet Derneği Başkanı Prof. Dr. Elif Dağlı, e-
sigaralardaki kimyasallarla, yine içine katılabilen esrarın enfeksiyonun
yayılımı için gençlerde uygun ortamı oluşturabileceğini söyledi.
Dağlı benzer tablonun Covid-19 pandemisinde EVALI
hastalığında görüldüğünü hatırlattı. EVALI (e-cigarette and vaping
use associated lung injury), e-sigara kullanımıyla ilişkili,
ölümle sonuçlanabilen bir akut akciğer hasarı. Dağlı pandemi sırasında EVALI
sebebiyle gençlerin acillik olduğunu belirtti:
“E-sigara içeriklerinde özellikle esrar da varsa akciğerler
bu hale gelebilir. Britanya’daki gençlerin ne kullanıldığının anlaşılması
gerekiyor. Ortak e-sigara kullanımıyla hasarlanan akciğerler, meningokok
bakterisi için uygun ortama dönüşmüş olabilir.”
Britanya’daki birçok bilim insanın ve hastanedeki gençlerin
ailelerinin konuya dikkat çekmesine rağmen e-sigara konusunun ülkede yeterince
önemsenmediğini ifade eden Dağlı, “Bu tutumun altında ülkedeki
otoritelerinin e-sigarayı, sigara bırakma aracı ilan etmelerinin etkisi
olabilir” dedi.
Britanya Sağlık ve Sosyal Hizmetler Bakanı Wes Streeting,
bakterinin uzun süreli yakın temas sonrasında başkalarına geçtiğini;
örneğin ‘ortak konaklama alanında biriyle yaşamak, uzun süreli öpüşme ya
da e-sigara ve içecek paylaşımı’ yoluyla bulaşabileceğini söylemişti.
East Anglia Üniversitesi’nde tıp profesörü olan Prof. Paul
Hunter ise e- sigaraların geçmişte meningokok enfeksiyonlarıyla bağlantısına
dair hiçbir kanıt bulamasa da bira şişeleri gibi ortak kullanılan şeylerin
bulaş için bilinen bir risk olduğunu söyledi.
Profesör, e-sigara paylaşımının da bir risk faktörü
olmasının ‘mantıklı’ olduğunu ifade etti.
Kaynak: Diken - Mesude
Demir