Türkiye'de işveren üretir, yatırım yapar, istihdam sağlar, vergisini öder. Ancak vergi, kamu alımları ve rekabet uygulamalarından kaynaklanan sorunlarda neden çoğu zaman bütün sorumluluk işverenin üzerinde kalıyor?
Devlet hem
ticaretin tarafı hem kuralları koyan hem de denetleyen konumundaysa, işveren
hakkını kime karşı arayacak?
DEVLETİN
TOPLAM TİCARET HACMİ NE KADAR?
Türkiye'de
kamu adına yapılan ticaretin büyüklüğünü yalnızca belirli ihale rakamlarıyla
değerlendirmek mümkün değildir.
TOKİ'nin
konut ve altyapı yatırımları, Sağlık Bakanlığının hastane, ilaç ve tıbbi cihaz
alımları, diğer bakanlıkların yatırımları, belediyelerin harcamaları,
üniversiteler, kamu iktisadi teşebbüsleri, belediye şirketleri ve diğer kamu
kuruluşları birlikte değerlendirilmelidir.
Açık
ihaleler, pazarlık usulü, doğrudan temin, istisna kapsamındaki alımlar, Devlet
Malzeme Ofisi üzerinden yapılan tedarikler ve kamu-özel iş birliği projeleri de
incelenmelidir.
Soruyoruz:
TOKİ yılda
kaç ihale yapıyor, toplam sözleşme bedeli ne kadar?
Sağlık
Bakanlığı ve bağlı kuruluşları ne kadar mal, hizmet ve yapım işi satın alıyor?
Diğer
bakanlıkların, belediyelerin, üniversitelerin ve kamu şirketlerinin toplam
alımları ne kadar?
Bütün kamu
alımlarının yüzde kaçı gerçek rekabet ortamında gerçekleşiyor?
Yüzde
kaçında tek teklif bulunuyor veya rekabeti sınırlayan uygulamalar tespit
ediliyor?
Rekabeti
sınırladığı belirlenen kamu görevlileri hakkında hangi işlemler yapılıyor?
Bu veriler
kurum kurum açıklanmalı, aynı harcama iki defa sayılmadan Türkiye'nin gerçek
kamu alım hacmi ortaya konulmalıdır.
DEVLET
REKABETİ BOZARSA KİM HESAP SORACAK?
Özel sektör
rekabeti ihlal ettiğinde Rekabet Kurumu devreye girebiliyor.
Peki, rekabeti
sınırlayan uygulama bir kamu idaresinden kaynaklanıyorsa ne olacak?
Rekabet
Kurumunun yetki alanı dışında kalan kamu işlemlerinde üreticinin hakkını hangi
kurum, ne kadar sürede koruyacak?
Kamu İhale
Kurumu ve idari yargı yolları bulunmasına rağmen bu mekanizmalar üreticinin
uğradığı zararı gidermekte yeterli mi?
Devlet
rekabeti koruyacaksa önce kendi alımlarında eşit rekabet şartlarını sağlamak
zorunda değil midir?
İŞLENMEMİŞ
BİR SUÇ, SÖYLEMLE İŞLENMİŞ SAYILABİLİR Mİ?
Bir
üreticinin somut bir ihlali tespit edilmeden, yalnızca söylemlerinden hareketle
suç işlediği varsayılabilir mi?
Elbette
kanunun açıkça yasakladığı anlaşmalar, teşebbüs birliği kararları veya rekabeti
sınırlayan davranışlar hukuken incelenebilir.
Ancak bir
açıklamanın hangi kanun hükmünü ihlal ettiği, hangi delillerle sabit olduğu ve
uygulanacak yaptırımın neden gerekli görüldüğü açıkça ortaya konulmalıdır.
Kanun böyle
bir yaptırıma imkân veriyorsa, bu düzenleme hukuk devleti, ölçülülük ve adalet
ilkelerine uygun mudur?
Kanunun varlığı
her uygulamanın adil olduğu anlamına gelmez.
YERLİ
ÜRETİCİ KDV YÜKÜ ALTINDA, İTHALATÇIYLA NASIL REKABET EDECEK?
Geçmişte
yüzde 18 ve yüzde 8 olan KDV oranları, bugün genel olarak yüzde 20 ve yüzde 10
olarak uygulanmaktadır.
Bir üretici
ham maddesini, yarı mamulünü ve diğer girdilerini yüzde 20 KDV ile alıp ürününü
yüzde 10 KDV ile satıyorsa aradaki yük nedeniyle indirilemeyen KDV birikmesi
mümkündür.
Kanunda iade
mekanizması bulunsa da üretici iade gerçekleşene kadar finansman yüküyle
karşılaşabilir.
Peki, aynı
ürünü indirimli KDV oranıyla ithal edip satan firma ile Türkiye'de üretim yapan
firmanın gerçek maliyetleri ve finansman şartları karşılaştırılıyor mu?
Devlet yerli
üretimi desteklediğini söylerken kendi vergi uygulamalarıyla üreticisini
ithalatçı karşısında zayıflatıyor olabilir mi?
İthalatçının
diğer vergileri ve maliyetleri de hesaba katılarak bu sorunun sektör sektör
araştırılmasını istiyoruz.
Üreticinin
hak ettiği KDV iadesi geciktirilmemeli, üretimin üzerinde biriken finansman
yükü azaltılmalıdır.
VERGİYİ
MÜKELLEF ÖDÜYOR, HATAYI KİM YAPIYOR?
İşveren
muhasebe ve vergi işlemlerini yetkilendirilmiş mali müşavirlere emanet ediyor.
Ancak yıllar
sonra ortaya çıkan hatalarda vergi, ceza ve faiz talepleriyle karşılaşabiliyor.
Peki, işlemi
kim gerçekleştirdi? İşverenin bilgisi ve onayı var mıydı? Mali müşavirin
sorumluluğu neydi? Devletin elektronik sistemleri hatayı neden zamanında tespit
edemedi?
Kusur
kimdeyse sorumluluk da hukuka uygun şekilde belirlenmelidir.
Vergi
ihbarları da somut delillere dayanmalı, ihbar mekanizmasının kişisel husumetler
için kullanılmasına izin verilmemelidir.
DEVLET KENDİ
HATASINDAN DA SORUMLU OLMALIDIR
Cumhurbaşkanlığımıza,
Hazine ve Maliye Bakanlığımıza, Ticaret Bakanlığımıza, Rekabet Kurumuna ve Kamu
İhale Kurumuna çağrımızdır:
Kamu adına
yapılan bütün mal, hizmet ve yapım alımları kurum bazında açıklansın.
İhale
sayıları, sözleşme bedelleri, fiili ödemeler, teklif veren firma sayıları ve
rekabeti sınırlayan uygulamalara ilişkin kararlar kamuoyuyla paylaşılsın.
Yerli
üretici ile ithalatçının vergi ve finansman yükleri karşılaştırılsın.
Kamu
idarelerinin hatalarından kaynaklanan zararların giderilmesi için etkili ve
hızlı hukuki mekanizmalar oluşturulsun.
Devletin
görevi yalnızca vergi toplamak, ceza kesmek ve ihale yapmak değildir. Devlet
aynı zamanda adaleti, eşitliği ve rekabeti sağlamak zorundadır.
Biz üreticiye
ayrıcalık değil, eşit şartlarda rekabet istiyoruz.
Son sözümüz
şudur:
İşverenin
hatası varsa hesabını soralım. Peki, hata devletin kanununda, uygulamasında
veya denetimindeyse bunun hesabını kim soracak?