Türkiye'de işveren üretir, yatırım yapar, istihdam sağlar, vergisini öder. Ancak vergi, kamu alımları ve rekabet uygulamalarından kaynaklanan sorunlarda neden çoğu zaman bütün sorumluluk işverenin üzerinde kalıyor?

 

Devlet hem ticaretin tarafı hem kuralları koyan hem de denetleyen konumundaysa, işveren hakkını kime karşı arayacak?

 

DEVLETİN TOPLAM TİCARET HACMİ NE KADAR?

 

Türkiye'de kamu adına yapılan ticaretin büyüklüğünü yalnızca belirli ihale rakamlarıyla değerlendirmek mümkün değildir.

 

TOKİ'nin konut ve altyapı yatırımları, Sağlık Bakanlığının hastane, ilaç ve tıbbi cihaz alımları, diğer bakanlıkların yatırımları, belediyelerin harcamaları, üniversiteler, kamu iktisadi teşebbüsleri, belediye şirketleri ve diğer kamu kuruluşları birlikte değerlendirilmelidir.

 

Açık ihaleler, pazarlık usulü, doğrudan temin, istisna kapsamındaki alımlar, Devlet Malzeme Ofisi üzerinden yapılan tedarikler ve kamu-özel iş birliği projeleri de incelenmelidir.

 

Soruyoruz:

 

TOKİ yılda kaç ihale yapıyor, toplam sözleşme bedeli ne kadar?

 

Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşları ne kadar mal, hizmet ve yapım işi satın alıyor?

 

Diğer bakanlıkların, belediyelerin, üniversitelerin ve kamu şirketlerinin toplam alımları ne kadar?

 

Bütün kamu alımlarının yüzde kaçı gerçek rekabet ortamında gerçekleşiyor?

 

Yüzde kaçında tek teklif bulunuyor veya rekabeti sınırlayan uygulamalar tespit ediliyor?

 

Rekabeti sınırladığı belirlenen kamu görevlileri hakkında hangi işlemler yapılıyor?

 

Bu veriler kurum kurum açıklanmalı, aynı harcama iki defa sayılmadan Türkiye'nin gerçek kamu alım hacmi ortaya konulmalıdır.

 

DEVLET REKABETİ BOZARSA KİM HESAP SORACAK?

 

Özel sektör rekabeti ihlal ettiğinde Rekabet Kurumu devreye girebiliyor.

 

Peki, rekabeti sınırlayan uygulama bir kamu idaresinden kaynaklanıyorsa ne olacak?

 

Rekabet Kurumunun yetki alanı dışında kalan kamu işlemlerinde üreticinin hakkını hangi kurum, ne kadar sürede koruyacak?

 

Kamu İhale Kurumu ve idari yargı yolları bulunmasına rağmen bu mekanizmalar üreticinin uğradığı zararı gidermekte yeterli mi?

 

Devlet rekabeti koruyacaksa önce kendi alımlarında eşit rekabet şartlarını sağlamak zorunda değil midir?

 

İŞLENMEMİŞ BİR SUÇ, SÖYLEMLE İŞLENMİŞ SAYILABİLİR Mİ?

 

Bir üreticinin somut bir ihlali tespit edilmeden, yalnızca söylemlerinden hareketle suç işlediği varsayılabilir mi?

 

Elbette kanunun açıkça yasakladığı anlaşmalar, teşebbüs birliği kararları veya rekabeti sınırlayan davranışlar hukuken incelenebilir.

 

Ancak bir açıklamanın hangi kanun hükmünü ihlal ettiği, hangi delillerle sabit olduğu ve uygulanacak yaptırımın neden gerekli görüldüğü açıkça ortaya konulmalıdır.

 

Kanun böyle bir yaptırıma imkân veriyorsa, bu düzenleme hukuk devleti, ölçülülük ve adalet ilkelerine uygun mudur?

 

Kanunun varlığı her uygulamanın adil olduğu anlamına gelmez.

 

YERLİ ÜRETİCİ KDV YÜKÜ ALTINDA, İTHALATÇIYLA NASIL REKABET EDECEK?

 

Geçmişte yüzde 18 ve yüzde 8 olan KDV oranları, bugün genel olarak yüzde 20 ve yüzde 10 olarak uygulanmaktadır.

 

Bir üretici ham maddesini, yarı mamulünü ve diğer girdilerini yüzde 20 KDV ile alıp ürününü yüzde 10 KDV ile satıyorsa aradaki yük nedeniyle indirilemeyen KDV birikmesi mümkündür.

 

Kanunda iade mekanizması bulunsa da üretici iade gerçekleşene kadar finansman yüküyle karşılaşabilir.

 

Peki, aynı ürünü indirimli KDV oranıyla ithal edip satan firma ile Türkiye'de üretim yapan firmanın gerçek maliyetleri ve finansman şartları karşılaştırılıyor mu?

 

Devlet yerli üretimi desteklediğini söylerken kendi vergi uygulamalarıyla üreticisini ithalatçı karşısında zayıflatıyor olabilir mi?

 

İthalatçının diğer vergileri ve maliyetleri de hesaba katılarak bu sorunun sektör sektör araştırılmasını istiyoruz.

 

Üreticinin hak ettiği KDV iadesi geciktirilmemeli, üretimin üzerinde biriken finansman yükü azaltılmalıdır.

 

VERGİYİ MÜKELLEF ÖDÜYOR, HATAYI KİM YAPIYOR?

 

İşveren muhasebe ve vergi işlemlerini yetkilendirilmiş mali müşavirlere emanet ediyor.

 

Ancak yıllar sonra ortaya çıkan hatalarda vergi, ceza ve faiz talepleriyle karşılaşabiliyor.

 

Peki, işlemi kim gerçekleştirdi? İşverenin bilgisi ve onayı var mıydı? Mali müşavirin sorumluluğu neydi? Devletin elektronik sistemleri hatayı neden zamanında tespit edemedi?

 

Kusur kimdeyse sorumluluk da hukuka uygun şekilde belirlenmelidir.

 

Vergi ihbarları da somut delillere dayanmalı, ihbar mekanizmasının kişisel husumetler için kullanılmasına izin verilmemelidir.

 

DEVLET KENDİ HATASINDAN DA SORUMLU OLMALIDIR

 

Cumhurbaşkanlığımıza, Hazine ve Maliye Bakanlığımıza, Ticaret Bakanlığımıza, Rekabet Kurumuna ve Kamu İhale Kurumuna çağrımızdır:

 

Kamu adına yapılan bütün mal, hizmet ve yapım alımları kurum bazında açıklansın.

 

İhale sayıları, sözleşme bedelleri, fiili ödemeler, teklif veren firma sayıları ve rekabeti sınırlayan uygulamalara ilişkin kararlar kamuoyuyla paylaşılsın.

 

Yerli üretici ile ithalatçının vergi ve finansman yükleri karşılaştırılsın.

 

Kamu idarelerinin hatalarından kaynaklanan zararların giderilmesi için etkili ve hızlı hukuki mekanizmalar oluşturulsun.

 

Devletin görevi yalnızca vergi toplamak, ceza kesmek ve ihale yapmak değildir. Devlet aynı zamanda adaleti, eşitliği ve rekabeti sağlamak zorundadır.

 

Biz üreticiye ayrıcalık değil, eşit şartlarda rekabet istiyoruz.

 

Son sözümüz şudur:

 

İşverenin hatası varsa hesabını soralım. Peki, hata devletin kanununda, uygulamasında veya denetimindeyse bunun hesabını kim soracak?