Sağlık Bakanımız Sayın Prof. Dr. Kemal Memişoğlu’nun 22 Ekim 2026 tarihinde Singapur’da gerçekleştirdiği temasları ve ülkemizin sağlık alanında üretim, teknoloji transferi, dijital dönüşüm ve uluslararası iş birliklerine yönelik çalışmalarını takdirle karşılıyorum.

 

Sayın Bakanımızın ortaya koyduğu “Koruyan, Geliştiren ve Üreten Sağlık” vizyonunu son derece değerli buluyorum.

 

Ancak burada ülkemiz adına sorulması gereken çok önemli sorular olduğuna inanıyorum.

 

Biz, Türkiye’nin sahip olduğu bilgi birikimini, yetişmiş insan gücünü, teknolojik altyapısını, AR-GE çalışmalarını ve yatırımcı potansiyelini ne kadar tanıyoruz?

 

Sayın Bakanımız uzun yıllar hastane yöneticiliği ve il sağlık müdürlüğü görevlerinde bulunmuş, sağlık sektörünün içerisinden gelmiş tecrübeli bir yöneticimizdir.

 

Dolayısıyla Türkiye’deki ilaç ve tıbbi cihaz sektörünün yapısını, sivil toplum kuruluşlarının durumunu, üreticilerin karşılaştığı sorunları ve sektörün gerçek ihtiyaçlarını yakından değerlendirebilecek bilgi ve tecrübeye sahiptir.

 

Bakanlığımızın sivil toplum kuruluşları ve onların davet ettiği sektör temsilcileriyle gerçekleştirdiği toplantıları da önemsiyorum.

 

Ancak şu soruyu sormadan geçemiyorum:

 

Bu toplantılarda kendi ticari çıkarlarının ötesine geçerek ülkemizin geleceğini düşünen, teknoloji geliştirmiş, üretim tecrübesi kazanmış, yatırım yapabilecek kaç kişi gerçekten söz sahibi olabildi?

 

Elbette sektörümüzde ülkesini düşünen çok değerli insanlar bulunmaktadır. Mesele, bu insanların tamamına ulaşabilecek doğru istişare mekanizmasının kurulup kurulmadığıdır.

 

Üretim Kararından Önce Türkiye’nin Envanteri Çıkarıldı mı?

 

Sağlık alanında uzun süreli alım garantileriyle üretim ve teknoloji transferi anlaşmaları yapılmadan önce şu soruların cevaplandırılması gerektiğine inanıyorum:

 

* Türkiye’de bugüne kadar hangi ilaç ve tıbbi cihazlar için AR-GE çalışmaları gerçekleştirildi?

* TÜBİTAK, üniversiteler ve diğer destek kuruluşlarından hangi projeler destek aldı?

* Hangi ürünlerin prototipleri üretildiği hâlde ticarileştirilemedi?

* Hangi girişimcilerimiz teknolojiye sahip olduğu hâlde finansman veya belgelendirme engelleri nedeniyle üretime geçemedi?

* Türkiye’nin yıllık ilaç ve tıbbi cihaz ihtiyacı ürün bazında ne kadardır?

* Bu ihtiyacın ne kadarı ithalatla, ne kadarı yerli üretimle karşılanmaktadır?

* Yerli malı belgesine sahip ürünlerin toplam tedarikteki payı nedir?

 

Sağlık Bakanlığı, Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü ve Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu bu bilgileri üreticilerimizle ve yatırımcılarımızla hangi kapsamda paylaşıyor?

 

Bütün sektörün yararlanabileceği, ürün bazında hazırlanmış, yıllık tüketim miktarlarını ve gelecek yılların ihtiyaç tahminlerini gösteren kapsamlı bir üretim ve yatırım rehberine ihtiyacımız var.

 

Devletimiz kamu spotlarıyla dahi şu çağrıyı yapabilmelidir:

 

“Türkiye olarak şu ilaçları ve tıbbi cihazları yeterli miktarda üretemiyoruz. Yıllık ihtiyacımız şu kadardır. Bu alanlarda AR-GE yapmış, teknoloji geliştirmiş veya yatırım yapmak isteyen girişimcilerimizi ortak çalışmaya davet ediyoruz.”

 

Böyle bir çağrının ülkemizin üretim potansiyelini harekete geçireceğine inanıyorum.

 

Kendi Geliştirdiğimiz Teknolojileri Neden Ticarileştiremiyoruz?

 

Sayın Bakanımızın ultrasonografi ve anjiyografi teknolojileri konusunda Samsung ile gerçekleştirildiği belirtilen iş birliği de bu açıdan değerlendirilmelidir.

 

Benim geçmişten bildiğim kadarıyla Uludağ Üniversitesinde ultrasonografi cihazı geliştirilmesine yönelik prototip çalışmaları gerçekleştiren, ancak bunu ticarileştiremeyen bir akademisyenimiz bulunuyordu.

 

Bu örneğin bugünkü durumunun araştırılmasını özellikle öneriyorum.

 

Acaba Türkiye’de buna benzer kaç çalışma var?

 

Üniversitelerimizde geliştirilmiş ancak sanayiye aktarılamamış kaç teknoloji bulunuyor?

 

Biz neden önce bu akademisyenlerimizi, üreticilerimizi, finansman sahiplerimizi ve yatırımcılarımızı bir araya getirmiyoruz?

 

Türkiye’de teknoloji geliştiren insanlarımız birbirinden habersizken, çözümü neden öncelikle yurt dışında arıyoruz?

 

Elbette uluslararası teknoloji transferine karşı değilim. Ancak teknoloji transferi, yerli bilgi birikimini değerlendirmeden başvurulan ilk seçenek olmamalıdır.

 

Teknoloji Transferinde Zaman Kaybını da Hesaplamalıyız

 

İlaç ve tıbbi cihaz üretiminde yalnızca teknolojiye sahip olmak yeterli değildir.

 

Üretim altyapısının kurulması, kalite yönetim sistemlerinin oluşturulması, klinik değerlendirmeler, gerekli araştırmalar, ruhsatlandırma ve uygunluk değerlendirme süreçleri ciddi zaman ve finansman gerektirmektedir.

 

Özellikle Avrupa Birliği tıbbi cihaz mevzuatına uyum çerçevesinde belgelendirme süreçleri üreticiler açısından önemli güçlükler oluşturabilmektedir.

 

Bugün transfer edilen bir teknolojinin Türkiye’de üretime ve pazara sunulması bazı ürünlerde üç ila beş yılı bulabilir.

 

Peki, o süre içerisinde dünya teknolojisi hangi noktaya ulaşacaktır?

 

Biz bugünün teknolojisini mi transfer ediyoruz, yoksa birkaç yıl sonra geride kalabilecek teknolojilere mi yatırım yapıyoruz?

 

Bu nedenle yapılacak her anlaşmada teknoloji seviyesi, güncelleme hakkı, fikrî mülkiyet, yerli mühendislerin yetiştirilmesi ve gelecekte bağımsız üretim kabiliyeti mutlaka değerlendirilmelidir.

 

Refik Saydam Hıfzıssıhha Tecrübesinden Ders Çıkarmalıyız

 

Türkiye Cumhuriyeti, sağlık alanında üretim kabiliyetine sahip olmanın önemini Cumhuriyetimizin ilk yıllarında kavramış bir ülkedir.

 

1928 yılında kurulan Refik Saydam Hıfzıssıhha Müessesesi, yıllar içerisinde aşı ve serum üretiminde önemli bir birikim oluşturmuştur.

 

Ülkemizin geçmişte geliştirdiği bu üretim kabiliyetinin neden sürdürülemediği, hangi yatırımların zamanında yapılmadığı ve hangi politikaların üretim kapasitesinin kaybedilmesine yol açtığı açıkça değerlendirilmelidir.

 

Bir üretim tesisi teknolojik olarak eskidiğinde yapılması gereken ilk iş onu kapatmak mıdır?

 

Yoksa modernize ederek, yeni teknolojiyle donatarak ve yetişmiş insan gücünü koruyarak üretime devam etmesini sağlamak mıdır?

 

Biz neden bazen geliştirmek ve yenilemek yerine kapatmayı, üretmek yerine satın almayı tercih ediyoruz?

 

Geçmişte yapılan hataları kişileri suçlamak için değil, aynı hataların tekrarını önlemek için sorgulamalıyız.

 

Devlet Üreticinin Rakibi Değil, Önünü Açan Güç Olmalıdır

 

Devletimizin asli görevi üreticinin yerine ticaret yapmak değil; planlamak, düzenlemek, denetlemek, ihtiyaçları belirlemek ve adil rekabet şartlarını oluşturmaktır.

 

Elbette stratejik sağlık ürünlerinde kamu üretimi, arz güvenliği ve olağanüstü durumlar açısından gerekli olabilir.

 

Ancak devletin kurduğu her destek ve finansman mekanizmasının yanında yeni bir ticari yapı oluşturulması doğru bir yaklaşım değildir.

 

Devlet zaten sağlık sektörünün en büyük alıcılarından biridir.

 

Hem alıcı, hem düzenleyici, hem denetleyici hem de üretici konumuna geldiğinde özel sektör açısından rekabet dengesi ayrıca değerlendirilmelidir.

 

Devlet yol göstermeli, özel sektör üretmeli, üniversiteler bilgi geliştirmeli, yatırımcı finansman sağlamalı ve bütün bu unsurlar ortak hedef doğrultusunda buluşturulmalıdır.

 

Üreticinin yerine geçmekten çok üreticinin önünü açan bir kamu yönetimi anlayışına ihtiyacımız var.

 

Sayın Bakanımıza Bir Çağrım Var

 

Sayın Kemal Memişoğlu’nun ülkemiz adına gösterdiği çabaları görüyor ve takdir ediyorum.

 

Ancak kendisinin Türkiye’de mevcut olan bilgi, tecrübe, teknoloji ve yatırım gücünü yeterince görmesini engelleyebilecek dar danışmanlık çevrelerine karşı dikkatli olmasını arzu ediyorum.

 

Yurt dışına danışmanlık hizmeti sunabilen insanlarımızın bilgi ve tecrübelerinden kendi ülkemizin de yararlanabilmesi gerekir.

 

Ülkemizdeki bütün bilgi birikiminin yalnızca belirli kişi ve kuruluşların görüşleriyle sınırlandırılmaması gerektiğine inanıyorum.

 

Bu nedenle Sayın Bakanımıza önerim şudur:

 

Türkiye genelindeki ilaç ve tıbbi cihaz üreticileri, AR-GE yapan akademisyenler, teknoloji geliştiricileri, yatırımcılar, finans kuruluşları, ilgili kamu kurumları ve meslek kuruluşları geniş katılımlı bir Ulusal Sağlık Teknolojileri ve Üretim İstişare Toplantısı için bir araya getirilmelidir.

 

Bu toplantının amacı yeni bir ticari kuruluş oluşturmak değil; mevcut kaynaklarımızı tespit etmek, birbirini tamamlayan güçleri buluşturmak ve ülkemizin ihtiyaçlarına göre üretim önceliklerini belirlemek olmalıdır.

 

Artık Yalnızca Teknoloji Alan Değil, Sağlık Politikası İhraç Eden Türkiye Olmalıyız

 

Türkiye yalnızca ilaç ve tıbbi cihaz üretebilecek bir ülke değildir.

 

Aynı zamanda sağlık hizmetlerinin planlanması, koruyucu sağlık uygulamaları, dijital hasta takip sistemleri, sağlık teknolojilerinin geliştirilmesi ve entegre sağlık hizmetleri konusunda dünyaya örnek olabilecek modeller geliştirme potansiyeline sahiptir.

 

Yıllardır üzerinde çalıştığımız entegre sağlık politikaları da bu anlayışın bir ürünüdür.

 

Artık hedefimiz yalnızca yurt dışından teknoloji satın almak olmamalıdır.

 

Türkiye; kendi teknolojisini geliştiren, kendi üreticisini güçlendiren, sağlık hizmeti modellerini dünyaya sunan ve sağlık politikalarını ihraç eden bir ülke olmalıdır.

 

Bunun yolu da önce kendi değerlerimizi keşfetmekten, bilgi ve tecrübeyi birleştirmekten, üreticinin önünü açmaktan geçmektedir.

 

Son sözüm şudur:

 

Bir ülkenin en büyük zenginliği yalnızca sahip olduğu para değildir. O parayı bilgiye, teknolojiyi üretime, üretimi de toplumsal refaha dönüştürebilen insanlarıdır.

 

Biz önce o insanlarımızı bulalım, dinleyelim ve bir araya getirelim.

 

Türkiye’nin gücü, kendi insanının bilgi ve tecrübesindedir.