Sağlık
Bakanımız Sayın Prof. Dr. Kemal Memişoğlu’nun 22 Ekim 2026 tarihinde
Singapur’da gerçekleştirdiği temasları ve ülkemizin sağlık alanında üretim,
teknoloji transferi, dijital dönüşüm ve uluslararası iş birliklerine yönelik
çalışmalarını takdirle karşılıyorum.
Sayın
Bakanımızın ortaya koyduğu “Koruyan, Geliştiren ve Üreten Sağlık” vizyonunu son
derece değerli buluyorum.
Ancak burada
ülkemiz adına sorulması gereken çok önemli sorular olduğuna inanıyorum.
Biz,
Türkiye’nin sahip olduğu bilgi birikimini, yetişmiş insan gücünü, teknolojik
altyapısını, AR-GE çalışmalarını ve yatırımcı potansiyelini ne kadar tanıyoruz?
Sayın
Bakanımız uzun yıllar hastane yöneticiliği ve il sağlık müdürlüğü görevlerinde
bulunmuş, sağlık sektörünün içerisinden gelmiş tecrübeli bir yöneticimizdir.
Dolayısıyla
Türkiye’deki ilaç ve tıbbi cihaz sektörünün yapısını, sivil toplum
kuruluşlarının durumunu, üreticilerin karşılaştığı sorunları ve sektörün gerçek
ihtiyaçlarını yakından değerlendirebilecek bilgi ve tecrübeye sahiptir.
Bakanlığımızın
sivil toplum kuruluşları ve onların davet ettiği sektör temsilcileriyle
gerçekleştirdiği toplantıları da önemsiyorum.
Ancak şu
soruyu sormadan geçemiyorum:
Bu
toplantılarda kendi ticari çıkarlarının ötesine geçerek ülkemizin geleceğini
düşünen, teknoloji geliştirmiş, üretim tecrübesi kazanmış, yatırım yapabilecek
kaç kişi gerçekten söz sahibi olabildi?
Elbette
sektörümüzde ülkesini düşünen çok değerli insanlar bulunmaktadır. Mesele, bu
insanların tamamına ulaşabilecek doğru istişare mekanizmasının kurulup
kurulmadığıdır.
Üretim Kararından Önce Türkiye’nin
Envanteri Çıkarıldı mı?
Sağlık
alanında uzun süreli alım garantileriyle üretim ve teknoloji transferi
anlaşmaları yapılmadan önce şu soruların cevaplandırılması gerektiğine
inanıyorum:
* Türkiye’de
bugüne kadar hangi ilaç ve tıbbi cihazlar için AR-GE çalışmaları
gerçekleştirildi?
* TÜBİTAK,
üniversiteler ve diğer destek kuruluşlarından hangi projeler destek aldı?
* Hangi
ürünlerin prototipleri üretildiği hâlde ticarileştirilemedi?
* Hangi
girişimcilerimiz teknolojiye sahip olduğu hâlde finansman veya belgelendirme
engelleri nedeniyle üretime geçemedi?
*
Türkiye’nin yıllık ilaç ve tıbbi cihaz ihtiyacı ürün bazında ne kadardır?
* Bu
ihtiyacın ne kadarı ithalatla, ne kadarı yerli üretimle karşılanmaktadır?
* Yerli malı
belgesine sahip ürünlerin toplam tedarikteki payı nedir?
Sağlık
Bakanlığı, Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü ve Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz
Kurumu bu bilgileri üreticilerimizle ve yatırımcılarımızla hangi kapsamda
paylaşıyor?
Bütün
sektörün yararlanabileceği, ürün bazında hazırlanmış, yıllık tüketim
miktarlarını ve gelecek yılların ihtiyaç tahminlerini gösteren kapsamlı bir
üretim ve yatırım rehberine ihtiyacımız var.
Devletimiz
kamu spotlarıyla dahi şu çağrıyı yapabilmelidir:
“Türkiye
olarak şu ilaçları ve tıbbi cihazları yeterli miktarda üretemiyoruz. Yıllık ihtiyacımız
şu kadardır. Bu alanlarda AR-GE yapmış, teknoloji geliştirmiş veya yatırım
yapmak isteyen girişimcilerimizi ortak çalışmaya davet ediyoruz.”
Böyle bir
çağrının ülkemizin üretim potansiyelini harekete geçireceğine inanıyorum.
Kendi Geliştirdiğimiz Teknolojileri Neden
Ticarileştiremiyoruz?
Sayın
Bakanımızın ultrasonografi ve anjiyografi teknolojileri konusunda Samsung ile
gerçekleştirildiği belirtilen iş birliği de bu açıdan değerlendirilmelidir.
Benim
geçmişten bildiğim kadarıyla Uludağ Üniversitesinde ultrasonografi cihazı
geliştirilmesine yönelik prototip çalışmaları gerçekleştiren, ancak bunu
ticarileştiremeyen bir akademisyenimiz bulunuyordu.
Bu örneğin
bugünkü durumunun araştırılmasını özellikle öneriyorum.
Acaba Türkiye’de buna benzer kaç çalışma
var?
Üniversitelerimizde
geliştirilmiş ancak sanayiye aktarılamamış kaç teknoloji bulunuyor?
Biz neden
önce bu akademisyenlerimizi, üreticilerimizi, finansman sahiplerimizi ve
yatırımcılarımızı bir araya getirmiyoruz?
Türkiye’de
teknoloji geliştiren insanlarımız birbirinden habersizken, çözümü neden
öncelikle yurt dışında arıyoruz?
Elbette
uluslararası teknoloji transferine karşı değilim. Ancak teknoloji transferi,
yerli bilgi birikimini değerlendirmeden başvurulan ilk seçenek olmamalıdır.
Teknoloji Transferinde Zaman Kaybını da
Hesaplamalıyız
İlaç ve
tıbbi cihaz üretiminde yalnızca teknolojiye sahip olmak yeterli değildir.
Üretim
altyapısının kurulması, kalite yönetim sistemlerinin oluşturulması, klinik
değerlendirmeler, gerekli araştırmalar, ruhsatlandırma ve uygunluk
değerlendirme süreçleri ciddi zaman ve finansman gerektirmektedir.
Özellikle
Avrupa Birliği tıbbi cihaz mevzuatına uyum çerçevesinde belgelendirme süreçleri
üreticiler açısından önemli güçlükler oluşturabilmektedir.
Bugün transfer
edilen bir teknolojinin Türkiye’de üretime ve pazara sunulması bazı ürünlerde
üç ila beş yılı bulabilir.
Peki, o süre
içerisinde dünya teknolojisi hangi noktaya ulaşacaktır?
Biz bugünün
teknolojisini mi transfer ediyoruz, yoksa birkaç yıl sonra geride kalabilecek
teknolojilere mi yatırım yapıyoruz?
Bu nedenle
yapılacak her anlaşmada teknoloji seviyesi, güncelleme hakkı, fikrî mülkiyet,
yerli mühendislerin yetiştirilmesi ve gelecekte bağımsız üretim kabiliyeti
mutlaka değerlendirilmelidir.
Refik Saydam Hıfzıssıhha Tecrübesinden Ders
Çıkarmalıyız
Türkiye
Cumhuriyeti, sağlık alanında üretim kabiliyetine sahip olmanın önemini
Cumhuriyetimizin ilk yıllarında kavramış bir ülkedir.
1928 yılında
kurulan Refik Saydam Hıfzıssıhha Müessesesi, yıllar içerisinde aşı ve serum
üretiminde önemli bir birikim oluşturmuştur.
Ülkemizin
geçmişte geliştirdiği bu üretim kabiliyetinin neden sürdürülemediği, hangi
yatırımların zamanında yapılmadığı ve hangi politikaların üretim kapasitesinin
kaybedilmesine yol açtığı açıkça değerlendirilmelidir.
Bir üretim tesisi teknolojik olarak
eskidiğinde yapılması gereken ilk iş onu kapatmak mıdır?
Yoksa
modernize ederek, yeni teknolojiyle donatarak ve yetişmiş insan gücünü
koruyarak üretime devam etmesini sağlamak mıdır?
Biz neden
bazen geliştirmek ve yenilemek yerine kapatmayı, üretmek yerine satın almayı
tercih ediyoruz?
Geçmişte
yapılan hataları kişileri suçlamak için değil, aynı hataların tekrarını önlemek
için sorgulamalıyız.
Devlet Üreticinin Rakibi Değil, Önünü Açan
Güç Olmalıdır
Devletimizin
asli görevi üreticinin yerine ticaret yapmak değil; planlamak, düzenlemek,
denetlemek, ihtiyaçları belirlemek ve adil rekabet şartlarını oluşturmaktır.
Elbette
stratejik sağlık ürünlerinde kamu üretimi, arz güvenliği ve olağanüstü durumlar
açısından gerekli olabilir.
Ancak
devletin kurduğu her destek ve finansman mekanizmasının yanında yeni bir ticari
yapı oluşturulması doğru bir yaklaşım değildir.
Devlet zaten
sağlık sektörünün en büyük alıcılarından biridir.
Hem alıcı,
hem düzenleyici, hem denetleyici hem de üretici konumuna geldiğinde özel sektör
açısından rekabet dengesi ayrıca değerlendirilmelidir.
Devlet yol
göstermeli, özel sektör üretmeli, üniversiteler bilgi geliştirmeli, yatırımcı
finansman sağlamalı ve bütün bu unsurlar ortak hedef doğrultusunda
buluşturulmalıdır.
Üreticinin
yerine geçmekten çok üreticinin önünü açan bir kamu yönetimi anlayışına
ihtiyacımız var.
Sayın
Bakanımıza Bir Çağrım Var
Sayın Kemal
Memişoğlu’nun ülkemiz adına gösterdiği çabaları görüyor ve takdir ediyorum.
Ancak
kendisinin Türkiye’de mevcut olan bilgi, tecrübe, teknoloji ve yatırım gücünü
yeterince görmesini engelleyebilecek dar danışmanlık çevrelerine karşı dikkatli
olmasını arzu ediyorum.
Yurt dışına
danışmanlık hizmeti sunabilen insanlarımızın bilgi ve tecrübelerinden kendi
ülkemizin de yararlanabilmesi gerekir.
Ülkemizdeki
bütün bilgi birikiminin yalnızca belirli kişi ve kuruluşların görüşleriyle
sınırlandırılmaması gerektiğine inanıyorum.
Bu nedenle
Sayın Bakanımıza önerim şudur:
Türkiye
genelindeki ilaç ve tıbbi cihaz üreticileri, AR-GE yapan akademisyenler,
teknoloji geliştiricileri, yatırımcılar, finans kuruluşları, ilgili kamu
kurumları ve meslek kuruluşları geniş katılımlı bir Ulusal Sağlık Teknolojileri
ve Üretim İstişare Toplantısı için bir araya getirilmelidir.
Bu
toplantının amacı yeni bir ticari kuruluş oluşturmak değil; mevcut
kaynaklarımızı tespit etmek, birbirini tamamlayan güçleri buluşturmak ve
ülkemizin ihtiyaçlarına göre üretim önceliklerini belirlemek olmalıdır.
Artık Yalnızca Teknoloji Alan Değil, Sağlık
Politikası İhraç Eden Türkiye Olmalıyız
Türkiye
yalnızca ilaç ve tıbbi cihaz üretebilecek bir ülke değildir.
Aynı zamanda
sağlık hizmetlerinin planlanması, koruyucu sağlık uygulamaları, dijital hasta
takip sistemleri, sağlık teknolojilerinin geliştirilmesi ve entegre sağlık
hizmetleri konusunda dünyaya örnek olabilecek modeller geliştirme potansiyeline
sahiptir.
Yıllardır
üzerinde çalıştığımız entegre sağlık politikaları da bu anlayışın bir ürünüdür.
Artık
hedefimiz yalnızca yurt dışından teknoloji satın almak olmamalıdır.
Türkiye;
kendi teknolojisini geliştiren, kendi üreticisini güçlendiren, sağlık hizmeti
modellerini dünyaya sunan ve sağlık politikalarını ihraç eden bir ülke
olmalıdır.
Bunun yolu
da önce kendi değerlerimizi keşfetmekten, bilgi ve tecrübeyi birleştirmekten,
üreticinin önünü açmaktan geçmektedir.
Son sözüm
şudur:
Bir ülkenin
en büyük zenginliği yalnızca sahip olduğu para değildir. O parayı bilgiye,
teknolojiyi üretime, üretimi de toplumsal refaha dönüştürebilen insanlarıdır.
Biz önce o
insanlarımızı bulalım, dinleyelim ve bir araya getirelim.
Türkiye’nin
gücü, kendi insanının bilgi ve tecrübesindedir.