Türkiye'de işçi haklarını konuşuyoruz. Peki, işverenin haklarını kim koruyor?
İşçinin alın teri kutsaldır. Hakkı eksiksiz ödenmelidir.
Ancak işverenin sermayesi, emeği, yatırımı ve yıllarca verdiği mücadele de aynı
derecede korunmalıdır.
Adalet, işçinin veya işverenin yanında olmak değil, haklı
olanın yanında olmaktır.
İŞÇİ ALACAĞINA NEDEN ZAMANINDA İTİRAZ ETMESİN?
Bir çalışan, hak ettiğine inandığı ücretini, fazla mesaisini
veya başka bir alacağını alamıyorsa neden yıllarca beklesin?
Bizim önerimiz açıktır:
İşçi, o ay alamadığı alacağını takip eden bir ay içerisinde
işverenine yazılı ve ispatlanabilir şekilde bildirmelidir. Aynı bildirim SGK
üzerinden kayıt altına alınmalıdır.
İşveren de bu talebe belirli bir süre içerisinde yazılı
cevap vermelidir. Gerçekten unutulmuş veya eksik ödenmiş bir hak varsa derhal
ödenmelidir.
Uyuşmazlık devam ediyorsa işçi, Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığına başvurabilmelidir.
Yıl içerisinde ortaya çıkan veya sonradan fark edilen
alacaklar için de yıl sonundan itibaren bir aylık bildirim süresi
öngörülebilir.
Bu bildirimler, işçinin hakkını ortadan kaldırmak için
değil, uyuşmazlıkların zamanında belirlenmesi ve çözümlenmesi için zorunlu hale
getirilmelidir. Bildirim yapılmamasının hukuki sonuçları da işçinin gerçek
alacağını haksız biçimde kaybetmesine yol açmayacak şekilde düzenlenmelidir.
Hak zamanında aranmalı, işveren zamanında bilgilendirilmeli,
devlet zamanında denetlemelidir.
YILLARCA BİRİKTİRİLEN ALACAKLAR ADALETİ ZORLAŞTIRIYOR
Bir çalışanın yıllarca hiçbir yazılı itirazda bulunmadan,
işten ayrılmasını veya emekliliğini bekleyerek geçmiş dönemlere ilişkin toplu
alacak talebinde bulunması ciddi ispat sorunları doğurabilir.
Elbette her geç başvurunun kötü niyetli olduğu söylenemez.
İşini kaybetme korkusu yaşayan çalışanlar da olabilir.
Ancak bu durum, işverenin yıllar sonra hatırlanması ve
belgelenmesi güç iddialarla karşı karşıya bırakılmasını haklı göstermez.
Mahkemelerin görevi yalnızca iddiaları dinlemek değil, somut
delillerle gerçeği ortaya çıkarmaktır.
Adalet, yıllarca bekletilen uyuşmazlıklarla değil, zamanında
tutulan kayıtlar ve zamanında yapılan denetimlerle sağlanmalıdır.
İŞÇİ TAZMİNATLARI DEVLET GÜVENCESİNDE BİRİKTİRİLSİN
Devletimiz işçinin kıdem ve diğer tazminat hakları için
çeşitli kanuni düzenlemeler yapıyor.
Peki, neden bu haklar daha işçi çalışırken güvence altına
alınmasın?
Önerimiz şudur:
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının belirleyeceği,
devlet denetiminde yönetilen bir tazminat güvence hesabı oluşturulsun.
İşveren, çalışanının ileride doğabilecek kıdem tazminatı
yükümlülüğü için kanunla belirlenecek tutarları her ay bu hesaba yatırsın.
Birikimler çalışan adına izlensin, güvenli biçimde
değerlendirilsin. İşçinin kanunen tazminata hak kazandığı durumlarda ödemesi bu
hesaptan yapılsın.
Böylece işçi, işverenin ödeme güçlüğüne düşmesi nedeniyle
tazminatını kaybetme endişesi yaşamaz. İşveren de yıllar sonra bir defada
ödemek zorunda kalacağı büyük tazminat yüküyle karşılaşmaz.
İŞVEREN ÇALIŞANINDAN KORKMAMALI!
Bugün bazı işverenler, yeni bir çalışan istihdam ederken
ileride karşılaşabilecekleri hukuki uyuşmazlıkları düşünmek zorunda kalıyor.
Oysa işveren çalışanından, çalışan da işvereninden
korkmamalıdır.
İş ilişkisi karşılıklı güven, dürüstlük ve sorumluluk üzerine
kurulmalıdır.
İşçi olmadan üretim, işveren olmadan sürdürülebilir istihdam
olmaz.
Buradan Cumhurbaşkanlığımıza, Adalet Bakanlığımıza ve
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığımıza çağrıda bulunuyoruz:
İşçi alacaklarında zamanında bildirim ve itiraz sistemi
kurulsun. İşverenin cevap verme yükümlülüğü belirlensin. SGK ve Bakanlık
denetimleri dijital kayıtlarla güçlendirilsin. İşçi tazminatları devlet
güvencesindeki hesaplarda biriktirilsin.
İşçinin hakkı işverene, işverenin hakkı da işçiye karşı
korunmalıdır.
Çünkü güçlü Türkiye, birbirinden korkan değil, birbirine
güvenen işçi ve işverenlerle kurulabilir.