Nörobilim ve Nöroteknoloji Mükemmeliyet Ortak Uygulama ve Araştırma Merkezince yürütülen çalışmayla migrenli beyinde tekrarlayan uyaranların filtrelenemediği ve doğrudan ağrı mekanizmalarıyla ilişkilendirildiğinin ilk kez gösterildiği bildirildi.
Nörobilim ve Nöroteknoloji Mükemmeliyet Ortak Uygulama ve
Araştırma Merkezi (NÖROM) tarafından yürütülen çalışmayla migrenin yalnızca baş
ağrısıyla sınırlı olmadığı, beyindeki görsel işlemleme ve ağrı mekanizmalarıyla
yakından ilişkili olduğu ortaya konuldu.
Yükseköğretim Kurulundan (YÖK) yapılan açıklamaya göre,
NÖROM bünyesinde yürütülen ve Ankara Üniversitesi araştırmacılarının katkı
sunduğu çalışma, nörobilim alanının saygın dergilerinden The Journal of
Headache and Pain'de yayımlandı.
NÖROM, migrenin yalnızca baş ağrısıyla sınırlı olmadığını,
beyindeki görsel işlemleme ve ağrı mekanizmalarıyla yakından ilişkili olduğunu
Türkiye'de yürütülen nörogörüntüleme çalışmasıyla ortaya koydu.
Çalışmada, migrenli bireylerin tekrarlayan görsel uyaranlara
karşı alışma (habitüasyon) geliştiremediği ve bu uyaranların beyin tarafından
sürekli "önemli" olarak kodlandığı belirlendi.
30'u migren hastası, 29'u sağlıklı olmak üzere toplam 59
kadın katılımcının incelendiği çalışmada, bireylerin atak döneminde olmamasına
rağmen görsel uyaranlara karşı farklı beyin tepkileri verdiği tespit edildi.
"Migrenli beyin,
normal beynin aksine tepkiyi giderek artırıyor"
Açıklamada görüşlerine yer verilen NÖROM Müdürü Prof. Dr.
Hayrunnisa Bolay Belen, araştırma sonucu ortaya çıkan bulguların literatürde
ilk kez ortaya konduğunu belirtti.
Normal insan beyninde tekrarlayan uyarı geldiğinde beynin
buna verdiği tepkiyi azalttığına dikkati çeken Belen, migrenli beynin normal
beynin aksine tepkiyi giderek artırmaya başladığını ifade etti.
Bu artışın görsel işlemenin yapıldığı beynin arka kısmında
değil, aksine beynin en ön kısmında bulunan ve üst düzey kontrol merkezi olan
orbitofrontal bölgede gerçekleşmesinin son derece önemli olduğunu aktaran
Belen, "Burası görmenin üst düzey kontrol merkezi ve aynı zamanda da gelen
uyarıya zararlı, faydalı ya da duygusal bir değer biçen yer." bilgisini
verdi.
Çalışmayla migrenli beyinde tekrarlayan uyaranların
filtrelenemediğini ve doğrudan ağrı mekanizmalarıyla ilişkilendirildiğini ilk
kez göstermiş olduklarının altını çizen Belen, "Sorun, tekrarlayan
uyarıların gereksiz ya da önemsiz olan uyarıyı filtreleme sisteminde bir
problem gibi görünüyor ve de ilk kez beynin ön kısmında da bununla ilgili bir
yerin yer aldığını görüyoruz. Bunu biz kanıtladık." açıklamasını yaptı.
Belen, çalışmanın deney aşamasında, migrenli ve migrensiz
katılımcıların günlük hayatta karşılaştıkları sorunlara benzer görevler vererek
MR cihazından bulgular elde ettiklerini vurguladı.
Migren hastalarının yaşam kalitesinin artırılması için
marketlerde ya da alışveriş merkezlerindeki ışıkların şiddetinin
azaltılabileceği önerisinde bulunan Belen, "Buralardaki yatay çizgiler ya
da çizgili olan ışıkların rahatsız ettiğini migrenli hastalar özellikle
söylüyor. Burada bir değişim başlatılabilir. Bunlar toplumun tamamının huzuru
için önemli." ifadelerini kullandı.
"Bu bulgu migren
hastalarında ışığa duyarlılığı açıklamaya yardımcı oluyor"
Araştırmanın yürütücülerinden Ankara Üniversitesi Tıp
Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Sertaç Üstün ise migrenin
duyusal işleme boyutuna dikkati çekerek, "Migren sadece bir baş ağrısı
hastalığı olarak düşünülebiliyor ama migrende çeşitli görsel uyaranların
rahatsızlık verdiği, farklı şekillerde algılandığı hastalar tarafından rapor
ediliyor." bilgisini paylaştı.
Doktora sonrası araştırmacı Dr. İlkem Güzel de alt düzey
görsel işlemleme bölgelerinin doğrudan ağrı bölgesiyle ilişkili olduğunu tespit
ettiklerini belirterek, bu bulgunun migren hastalarında ışığa duyarlılığı
açıklamaya yardımcı olduğunu ifade etti.
Araştırmada görev alan doktora öğrencisi Ceren Onlat ise
migren hastalarının sıklıkla rahatsızlık duyduğu görsel uyaranların laboratuvar
ortamında gerçek hayatla ilişkilendirilerek kullanıldığını ve araştırmanın
ekolojik geçerliliğini artıracak bir deney tasarımı geliştirildiğini kaydetti.
Kaynak: AA